Hoefdraad, Somohardjo en Nurmohamed in het vizier van justitie

Paramaribo staat opnieuw voor een moment dat meer zegt over de staat van de democratie dan over drie individuele politici.

De voorzitter van De Nationale Assemblée heeft bevestigd dat de procureur-generaal een verzoek heeft ingediend om drie voormalige politieke ambtsdragers in staat van beschuldiging te stellen. Het gaat om Gilmore Hoefdraad, Bronto Somohardjo en Riad Nurmohamed.

De dossiers zijn inmiddels overgedragen aan het parlement, dat volgens de wet binnen 90 dagen moet beslissen hoe de zaak verder wordt behandeld.

Maar de kernvraag is niet alleen wat deze drie politici hebben gedaan.
De echte vraag is: wat gaat het parlement doen?

Het parlement staat nu zelf onder het vergrootglas

De procedure is duidelijk.

De procureur-generaal doet een vordering.
Het parlement moet vervolgens beslissen of:

1. De betrokken personen direct in staat van beschuldiging worden gesteld, of
2. Er eerst een parlementaire onderzoekscommissie komt.

Op papier lijkt dat een juridisch proces. In werkelijkheid is het vooral een politieke test.

Want het parlement bestaat uit politici die vaak met dezelfde partijen, coalities en netwerken verbonden zijn als de mensen over wie zij moeten oordelen. Dat betekent dat de vraag niet alleen juridisch is.

De vraag is ook:
kan de Surinaamse politiek zichzelf controleren?

Politieke loyaliteit versus rechtsstaat

Het probleem dat hier zichtbaar wordt, is een structureel probleem in veel jonge democratieën. Wanneer beschuldigingen tegen politici op tafel komen, ontstaat vrijwel altijd een spanningsveld tussen:

• politieke loyaliteit
• institutionele verantwoordelijkheid

Partijen willen hun eigen mensen beschermen.
Maar de samenleving verwacht dat het parlement de rechtsstaat beschermt. Als politici elkaar blijven beschermen, ontstaat er een gevaarlijk beeld: dat politieke macht boven de wet staat. En precies daar ligt het risico.

Het vertrouwen van burgers staat op het spel

Voor de Surinaamse bevolking is dit dossier veel meer dan een juridische procedure.

Het raakt aan een diep gevoel dat in de samenleving leeft:
worden politici ooit echt verantwoordelijk gehouden?

De geschiedenis heeft laten zien dat veel politieke schandalen uiteindelijk verdwijnen in:

• commissies
• procedures
• politieke onderhandelingen

Zonder dat er echte consequenties volgen. Elke keer dat dat gebeurt, verliest de samenleving een stukje vertrouwen. En zonder vertrouwen kan een democratie niet functioneren.

De komende 90 dagen worden cruciaal

De voorzitter van De Nationale Assemblée heeft aangegeven dat het parlement binnen 90 dagen een besluit moet nemen.

Dat betekent dat de komende maanden een belangrijk signaal zullen afgeven:

• kiest het parlement voor transparantie en verantwoordelijkheid,
• of voor politieke bescherming en vertraging?

Voor de drie betrokken politici is dit een juridisch proces. Maar voor Suriname is het iets anders.

Het is een moment waarop moet blijken of de instituties sterk genoeg zijn om macht ook daadwerkelijk te controleren. En juist daarin wordt het verschil gemaakt tussen een systeem dat zichzelf beschermt… of een democratie die haar burgers beschermt.