“Het gif in de rivier, Abiamofo op zijn post”

COLUMN – Iedereen kijkt naar Grassalco en het bedrijf bij de Moeroekreek. Maar één naam blijft opvallend buiten beeld: David Abiamofo. De minister die al zes jaar verantwoordelijk is voor de goudsector.

In de Saramaccarivier zijn cyanide en zware metalen aangetroffen. Volgens de regering begon de vervuiling bij activiteiten van een bedrijf op een concessie van staatsmijnbouwbedrijf Grassalco.

President Jennifer Simons wil Grassalco aansprakelijk stellen. Ook heeft zij de uitgifte en verlenging van mijnbouwrechten voorlopig stopgezet.

Maar wie hield namens de Staat toezicht?

Grassalco valt onder het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen. David Abiamofo staat daar sinds juli 2020 aan het hoofd. Hij was minister onder Santokhi en werd door Simons opnieuw benoemd.

De president veranderde. De minister bleef. En het cyanideprobleem bleef met hem mee.

Het probleem was al bekend

Abiamofo erkende in 2023 dat cyanide toen al vijf tot zes jaar op de goudvelden werd gebruikt. Het middel kwam volgens hem legaal Suriname binnen, hoewel geen toestemming was verleend voor gebruik in de kleinschalige goudsector.

Hij had contact met een importeur en ontving een scheikundig rapport.

Daarna beloofde de regering maatregelen. Het gebruik van cyanide zou worden gestopt, de import aangepakt en de goudsector geordend.

Drie jaar later wordt opnieuw cyanide aangetroffen.

Abiamofo moet daarom niet alleen vertellen wat hij nu gaat doen. Hij moet uitleggen wat hij sinds 2023 heeft gedaan. Hoeveel controles zijn uitgevoerd? Hoeveel bedrijven zijn gesloten? Welke importeurs zijn onderzocht? En waarom bestaat nog altijd geen volledig overzicht van wie waar actief is en welke stoffen worden gebruikt?

Santokhi greep al eerder in

Eind 2023 schortte president Santokhi via een presidentiële resolutie besluiten van Abiamofo rond Goldline Mining in West-Suriname op. Activiteiten op basis van die besluiten mochten voorlopig niet doorgaan.

Een presidentiële werkgroep moest mogelijke onregelmatigheden en risico’s voor milieu en gemeenschappen onderzoeken.

Wat die werkgroep uiteindelijk vaststelde, is nooit volledig openbaar gemaakt. Waren de besluiten volgens de regels genomen? Waarom vond Santokhi ingrijpen noodzakelijk? En heeft Simons dat dossier bekeken voordat zij Abiamofo opnieuw benoemde?

Politieke bescherming

VHP-parlementariër Mahinder Jogi zei dat Simons zich mogelijk laat gijzelen door belangen rond de goudsector. Hij vertelde niet welke belangen hij bedoelde.

Mogelijk doelde hij op Abiamofo en zijn politieke partij, de ABOP. Als uit onderzoek blijkt dat het toezicht onder de minister tekortschoot, moet Simons kiezen: Abiamofo aanpakken of de politieke rust met de ABOP bewaren.

Ook Jogi kan zich niet verschuilen. Zijn VHP leidde de vorige regering en liet Abiamofo vijf jaar op dezelfde post zitten. Brunswijk kan straks zeggen dat zijn minister zelfstandig verantwoordelijk was. Abiamofo kan wijzen naar de politieke afspraken binnen de vorige coalitie. Simons kan zeggen dat zij oude problemen heeft geërfd.

Zo kan iedereen naar elkaar wijzen en blijft de minister opnieuw zitten.

Wanneer is het genoeg?

Er is geen bewijs dat Abiamofo zelf cyanide heeft geloosd. Maar politieke verantwoordelijkheid begint juist waar persoonlijke uitvoering eindigt.

Hij kende het probleem, beloofde maatregelen, hield toezicht op de sector en was bestuurlijk betrokken bij Grassalco. Santokhi schortte eerder besluiten van hem op. Simons benoemde hem daarna opnieuw.

Als Abiamofo voldoende heeft gedaan, moet de regering dat aantonen met resultaten. Als toezicht, handhaving en ordening onder zijn leiding ernstig zijn tekortgeschoten, moeten daar politieke gevolgen aan worden verbonden.

De vraag is daarom niet alleen welk bedrijf de vervuiling veroorzaakte.

De vraag is hoeveel er onder een minister moet misgaan voordat een president besluit dat het genoeg is geweest.