USD 2 miljoen per maand voor SLM, maar niemand mag weten uit welk potje

De Surinaamse regering maakt maandelijks ongeveer USD 2 miljoen over aan de Surinaamse Luchtvaart Maatschappij (SLM), maar het blijft onduidelijk uit welke financiële bron dit geld afkomstig is. Minister van Financiën en Planning Adelien Wijnerman heeft bevestigd dat de miljoenensteun niet uit de reguliere begroting komt. Vicepresident Gregory Rusland zegt te weten uit welke post de betalingen worden gedaan, maar maakte die tijdens een persmoment niet bekend.

Daarmee blijft een fundamentele vraag over de besteding van gemeenschapsgeld onbeantwoord: uit welk potje haalt de Staat iedere maand USD 2 miljoen om de SLM overeind te houden?

Rusland werd rechtstreeks gevraagd naar de financieringsbron, nadat Wijnerman eerder had verklaard dat het geld niet uit de begroting komt. Als voorzitter van de Raad van Ministers werd van hem verwacht dat hij hierover duidelijkheid kon geven.

“Ik ben er wel van op de hoogte”, zei Rusland. Toch verwees hij voor het precieze antwoord terug naar de minister van Financiën. Volgens de vicepresident vereist transparantie ook nauwkeurigheid en wilde hij daarom niet vanuit het hoofd aangeven uit welke post het geld komt.

Die uitleg klinkt voorzichtig, maar laat de samenleving opnieuw zonder antwoord achter. Juist wanneer miljoenen dollars buiten de reguliere begroting om worden verstrekt, hoort de financieringsbron niet afhankelijk te zijn van wat een bewindsman zich tijdens een persmoment uit het hoofd kan herinneren. Dan moeten er een controleerbaar besluit, een administratieve post en een duidelijke juridische grondslag zijn.

Geld stroomt door zonder leningsovereenkomst

De situatie wordt opmerkelijker doordat er kennelijk nog geen definitieve leningsovereenkomst tussen de Staat en de SLM bestaat. Wijnerman maakte bekend dat Financiën de bijdragen op termijn in een leningsovereenkomst wil vastleggen, zodat de overheid het geld uiteindelijk kan terugkrijgen.

Dat betekent dat de betalingen al plaatsvinden, terwijl de voorwaarden voor terugbetaling nog moeten worden uitgewerkt. Ook moet nog worden vastgesteld welke eerder verstrekte bedragen als lening worden aangemerkt.

De regering probeert dus achteraf een formele financiële constructie vast te leggen voor geld dat al wordt overgemaakt. Ondertussen is niet openbaar gemaakt welke rente geldt, wanneer de SLM moet terugbetalen, welke zekerheden de Staat heeft en welke prestaties tegenover de steun staan.

Bij een maandelijkse bijdrage van USD 2 miljoen gaat het op jaarbasis om ongeveer USD 24 miljoen. VHP-parlementariër Mahinder Jogi stelt dat de SLM in dertien tot veertien maanden ongeveer USD 25 miljoen heeft ontvangen. Dat totaalbedrag is nog niet officieel bevestigd.

Financiën heeft zelf aangegeven nog bezig te zijn de verstrekte bedragen over de afgelopen twee jaar in kaart te brengen. Ook dat roept vragen op: terwijl het geld blijft stromen, beschikt de overheid kennelijk nog niet over een volledig openbaar overzicht van hoeveel precies is verstrekt en onder welke voorwaarden.

Geen jaarverslagen, toch miljoenensteun

De SLM ontvangt de steun bovendien terwijl de luchtvaartmaatschappij geen actuele jaarverslagen indient. Daardoor ontbreekt een controleerbaar beeld van haar inkomsten, uitgaven, schulden en werkelijke financiële positie.

Wijnerman erkende dat de regering door ontbrekende jaarverslagen met onvolledige informatie werkt. Toch worden de maandelijkse betalingen vanwege de noodsituatie bij de maatschappij voortgezet.

Het gevolg is moeilijk te verdedigen: de Staat verstrekt miljoenen aan een onderneming waarvan de actuele financiële verantwoording ontbreekt, terwijl nog geen leningsovereenkomst bestaat en de financieringsbron niet openbaar wordt gemaakt.

De regering wil het geld uiteindelijk terugkrijgen, maar heeft nog niet duidelijk gemaakt waarop het vertrouwen is gebaseerd dat de financieel noodlijdende SLM deze miljoenen later daadwerkelijk kan terugbetalen.

Ook IDB-lening geeft geen antwoord

In het Staatsschuldenplan 2026 wordt een lening van USD 25 miljoen van de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) genoemd ter ondersteuning van de Surinaamse luchtvaartsector.

Deze lening biedt echter geen duidelijke verklaring voor de maandelijkse betalingen aan de SLM. Volgens de officiële projectinformatie is het geld bestemd voor verbetering van de luchtvaartveiligheid, versterking van toezicht en luchtvaartnavigatie en modernisering van infrastructuur.

Nergens wordt vermeld dat de IDB-lening mag worden gebruikt om de maandelijkse operationele kosten van de SLM te betalen. Zonder nadere toelichting van de regering kan deze lening daarom niet worden aangewezen als de bron van de USD 2 miljoen die iedere maand naar de maatschappij gaat.

De centrale vraag blijft daarmee overeind: als het geld volgens Financiën niet uit de reguliere begroting komt, uit welke rekening, reserve, lening of andere financieringsbron komt het dan wel?

Transparantie kan niet blijven steken bij doorverwijzen

Rusland benadrukte tijdens het persmoment dat de regering voor transparant beleid heeft gekozen. Maar transparantie betekent niet alleen bevestigen dát geld wordt overgemaakt. De samenleving heeft ook recht op informatie over waar het geld vandaan komt, wie de betalingen heeft goedgekeurd, hoe ze worden geboekt en welke verplichtingen de SLM daartegenover heeft.

De regering moet daarom minimaal openbaar maken uit welke financiële bron de maandelijkse betalingen komen, op basis van welk regerings- of aandeelhoudersbesluit ze plaatsvinden en hoeveel de SLM sinds het begin van de ondersteuning in totaal heeft ontvangen.

Ook moet duidelijk worden welk deel als subsidie, voorschot, kapitaalinjectie of lening is geboekt, wanneer een ondertekende leningsovereenkomst beschikbaar komt en welke meetbare resultaten aan de steun zijn verbonden.

Zolang die antwoorden ontbreken, blijft de regering iedere maand miljoenen overmaken zonder dat de samenleving de geldstroom volledig kan controleren. Een nationale luchtvaartmaatschappij kan van strategisch belang zijn, maar dat belang is geen vrijbrief om publiek geld zonder volledige en openbare verantwoording te blijven verstrekken.