SWM jaagt op wanbetalers, terwijl overheid zelf SRD 100 miljoen niet betaalt

De Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM) voert de druk op klanten met betalingsachterstanden op en heeft haar afsluitwerkzaamheden uitgebreid. Wie zijn waterrekening niet betaalt, riskeert extra kosten en afsluiting. Tegelijkertijd blijkt de overheid zelf voor ongeveer SRD 100 miljoen bij het waterleidingbedrijf in het krijt te staan.

Het levert een wrange tegenstelling op: burgers worden gemaand onmiddellijk te betalen, terwijl overheidsinstanties een betalingsachterstand van tientallen miljoenen mogen laten oplopen.

Volgens SWM-directeur Clifton Lienga heeft het bedrijf inmiddels ongeveer SRD 700 miljoen aan schulden bij crediteuren. Daartegenover staat circa SRD 300 miljoen aan openstaande vorderingen. Ongeveer een derde daarvan, SRD 100 miljoen, moet door de overheid worden betaald.

Zelfs wanneer SWM alle openstaande rekeningen zou innen, blijft er op papier nog een gat van ongeveer SRD 400 miljoen over. De financiële problemen van het staatsbedrijf kunnen daarom niet uitsluitend worden toegeschreven aan klanten die hun waterrekening niet betalen.

Burgers worden wel afgesloten

SWM kondigde in juli aan de aanpak van betalingsachterstanden te intensiveren. Klanten werden opgeroepen hun openstaande rekeningen tijdig te voldoen om extra kosten en afsluiting te voorkomen. Het bedrijf liet tevens weten dat watermeters die moeilijk bereikbaar zijn, voortaan vanaf de berm kunnen worden afgesloten.

Dat SWM geld nodig heeft, staat nauwelijks ter discussie. Zonder voldoende inkomsten kunnen leidingen, pompen en productiestations niet worden onderhouden of vervangen. De vraag is echter waarom voor burgers kennelijk een streng incassobeleid geldt, terwijl de overheid als aandeelhouder én grote klant haar eigen rekeningen niet tijdig betaalt.

Tijdens de begrotingsbehandeling in juni erkende minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen al dat verschillende overheidsinstanties samen ruim SRD 100 miljoen bij SWM hadden openstaan. Volgens hem zouden met dat geld verschillende waterprojecten kunnen worden uitgevoerd.

De regering beloofde begin augustus de achterstanden bij SWM en de Energiebedrijven Suriname (EBS) geleidelijk af te bouwen. Vicepresident Gregory Rusland zei dat maandelijks voorstellen aan de Raad van Ministers zouden worden voorgelegd. Hoeveel er sindsdien daadwerkelijk aan SWM is betaald, is niet openbaar gemaakt.

Twee verschillende kostprijzen

Lienga wijst ook naar het verschil tussen de prijs van drinkwater en het bedrag dat klanten betalen. Volgens hem kost de productie van één kubieke meter water inmiddels ongeveer SRD 90, terwijl het huishoudelijke tarief rond SRD 41 ligt.

Opvallend genoeg vermeldt SWM op haar eigen website nog altijd dat het basistarief van SRD 41,81 gelijk is aan de kostprijs voor de productie van één kubieke meter water. Die informatie is gebaseerd op de tarieven die in juli 2023 werden ingevoerd.

Het is mogelijk dat de werkelijke kosten sindsdien fors zijn gestegen of dat Lienga in zijn berekening ook onderhoud, investeringen en afschrijvingen heeft opgenomen. Een openbare berekening waaruit blijkt hoe SWM precies op SRD 90 komt, ontbreekt echter.

Voordat opnieuw over hogere watertarieven wordt gesproken, moet daarom duidelijk worden hoe de kostprijs is opgebouwd. Ook moet SWM bekendmaken aan welke crediteuren het bedrijf SRD 700 miljoen verschuldigd is en of daarin onder meer belastingen, leveranciersschulden en achterstallige pensioenafdrachten zijn opgenomen.

Openheid over SRD 700 miljoen nodig

In 2024 kwam al naar buiten dat SWM ruim SRD 130 miljoen verschuldigd was aan haar pensioenfonds. Het is niet duidelijk hoeveel daarvan inmiddels is afgelost en of deze achterstand onderdeel vormt van de huidige schuld van SRD 700 miljoen.

De samenleving krijgt nu opnieuw grote bedragen te horen, maar zonder een volledige en gecontroleerde financiële onderbouwing. Daardoor blijft onduidelijk hoe de schulden zijn ontstaan, hoe oud ze zijn en welke maatregelen zijn genomen om verdere groei te voorkomen.

SWM mag van burgers verwachten dat zij betalen voor geleverd drinkwater. Maar diezelfde betalingsdiscipline moet ook gelden voor de overheid. Een staat die haar burgers laat afsluiten terwijl zij zelf een rekening van SRD 100 miljoen laat liggen, heeft vooral aan zichzelf uit te leggen waarom voor de ene wanbetaler kennelijk andere regels gelden dan voor de andere.