Braziliaanse onderzoekers: illegaal goud loopt via Suriname naar Europa en China

PARAMARIBO – Suriname wordt door Braziliaanse opsporingsfunctionarissen genoemd als een van de landen waarlangs illegaal gewonnen goud naar de internationale markt wordt gebracht. Het goud zou vanuit Brazilië met vliegtuigen, via illegale landingsbanen en over andere smokkelroutes naar buurlanden worden vervoerd. Eenmaal over de grens wordt de illegale herkomst verborgen, waarna het edelmetaal verder kan worden verkocht aan afnemers in Europa en China.

De bevindingen staan in een onderzoek dat de Braziliaanse krant Folha de S.Paulo op 5 augustus 2026 publiceerde. De krant sprak met vijf onderzoekers die rechtstreeks betrokken zijn bij operaties tegen illegale goudwinning in Brazilië.

Volgens Folha werd illegaal goud voorheen rechtstreeks vanuit Braziliaanse havens naar onder meer Europa en de Verenigde Staten gesmokkeld. Door strengere controles in Brazilië zijn die rechtstreekse routes riskanter geworden. Criminele netwerken zouden daarom steeds vaker gebruikmaken van buurlanden om de werkelijke herkomst van het goud te verbergen.

Suriname wordt daarbij samen met Guyana en Venezuela als een van de bestemmingen genoemd.

Vliegtuigen brengen goud over de grens

De Braziliaanse federale aanklager André Luiz Porreca Ferreira Cunha bevestigt dat vliegtuigen en illegale landingsbanen veelvuldig worden gebruikt om goud uit het Braziliaanse Amazonegebied naar omliggende landen te brengen.

Volgens Cunha wordt het goud onder meer naar Venezuela, Guyana en Suriname gevlogen. Een deel wordt via rivieren richting Colombia vervoerd.

Het gaat om goud dat illegaal wordt gewonnen in het Amazonegebied, waaronder beschermde natuurgebieden en inheemse territoria. Naast het verlies van natuurlijke hulpbronnen veroorzaakt de illegale winning ontbossing, milieuvervuiling en conflicten met lokale gemeenschappen.

De strengere controle in Brazilië heeft de handel dus niet volledig gestopt. De routes zijn verschoven naar landen waar de herkomst van goud moeilijker te controleren is.

Vanuit Suriname naar Europa en China

Volgens de onderzoekers die Folha sprak, wordt goud dat via Suriname loopt voornamelijk verder verhandeld richting Europa en China. Venezuela wordt vooral gebruikt voor leveringen aan Turkije, Rusland en de Verenigde Arabische Emiraten.

Daarmee komt Suriname in beeld als mogelijke schakel tussen illegale goudwinning in het Amazonegebied en de internationale goudmarkt.

Dat betekent niet automatisch dat iedere Surinaamse goudexporteur of opkoper betrokken is bij illegale handel. Het Braziliaanse onderzoek noemt vooralsnog geen Surinaamse bedrijven of personen. Wel maakt het duidelijk dat criminele netwerken bewust gebruikmaken van landsgrenzen om de herkomst van het goud moeilijker traceerbaar te maken.

Wanneer wordt illegaal goud ineens legaal?

Goud draagt geen zichtbaar bewijs van zijn herkomst. Nadat het is gesmolten of vermengd met andere partijen, is nauwelijks nog te zien in welk land of welke mijn het werd gewonnen.

Daarom zijn documenten en een controleerbare handelsketen van groot belang. Iedere partij goud zou gekoppeld moeten kunnen worden aan een mijn, concessiehouder, verkoper en opkoper. Wanneer die gegevens ontbreken of niet worden gecontroleerd, kan buitenlands smokkelgoud mogelijk tussen legaal Surinaams goud terechtkomen.

Vervolgens kan het met andere partijen worden samengevoegd en opnieuw worden uitgevoerd. Op papier lijkt het goud dan onderdeel van de officiële handel, terwijl de oorspronkelijke illegale winning buiten beeld is verdwenen.

De vraag is daarom niet alleen hoeveel goud Suriname produceert en exporteert. Ook moet worden vastgesteld hoeveel goud het land binnenkomt, wie het koopt en onder welke herkomst het daarna wordt uitgevoerd.

Suriname loopt ernstige risico’s

Wanneer illegaal Braziliaans goud via Surinaamse bedrijven op de Europese of Chinese markt belandt, kan dat grote gevolgen hebben. Internationale banken, handelaren en raffinaderijen moeten kunnen aantonen dat zij geen goud uit illegale of criminele bronnen verwerken.

Als de Surinaamse goudketen als onbetrouwbaar wordt beschouwd, kunnen ook bedrijven die wel volgens de regels werken daarvan schade ondervinden. Buitenlandse banken kunnen betalingen extra controleren of weigeren, terwijl internationale kopers strengere eisen kunnen stellen aan Surinaams goud.

Daarnaast bestaat het risico dat de Staat inkomsten misloopt. Wanneer buitenlands goud zonder correcte registratie wordt ingevoerd, verhandeld en weer uitgevoerd, blijft mogelijk onduidelijk welke belastingen, royalty’s en exportheffingen verschuldigd zijn.

Belangrijke vragen blijven liggen

De bevindingen van de Braziliaanse onderzoekers vragen om antwoorden van de Surinaamse autoriteiten. Wordt bij iedere goudexport gecontroleerd uit welke specifieke mijn of concessie het goud afkomstig is? Worden de opgegeven productiehoeveelheden vergeleken met wat handelaren en exporteurs aanbieden?

Ook moet duidelijk worden of Brazilië informatie over verdachte vliegtuigen, landingsbanen, handelaren en transporten met Suriname heeft gedeeld. Als Braziliaanse opsporingsfunctionarissen Suriname als onderdeel van de smokkelroute noemen, mag worden verwacht dat deze informatie ook bij de Surinaamse politie, Douane en het Openbaar Ministerie bekend is.

Verder moet worden onderzocht wie de werkelijke eigenaren zijn van bedrijven die grote hoeveelheden goud exporteren en aan welke buitenlandse handelaren, raffinaderijen en tussenpersonen zij leveren.

Wanneer een exporteur structureel meer goud aanbiedt dan uit de opgegeven mijnen of concessies kan zijn gewonnen, zou dat direct aanleiding moeten zijn voor financieel en strafrechtelijk onderzoek.

Suriname zegt zijn goudsector te willen ordenen. Maar zolang niet met zekerheid kan worden vastgesteld waar iedere geëxporteerde partij goud vandaan komt, blijft het land aantrekkelijk voor netwerken die illegaal goud een schijnbaar legale weg naar de wereldmarkt willen geven.

Bronnen

• Folha de S.Paulo