SLM krijgt Boeing 777, maar vragen over GlobalX en schulden blijven open

PARAMARIBO – Surinam Airways (SLM) zet opnieuw een belangrijke stap in de reorganisatie van zijn vliegoperatie. Voor de route Paramaribo-Amsterdam komt een Boeing 777-200ER in beeld via een samenwerking met het Amerikaanse Eastern Airlines. Het tweemotorige toestel moet de kosten op de trans-Atlantische verbinding flink helpen verlagen.

Maar terwijl SLM vooruitkijkt naar een goedkoper toestel en een nieuwe partner voor Amsterdam, liggen er achter de maatschappij nog dossiers waarover het publiek nauwelijks duidelijkheid heeft gekregen.

Een daarvan is de eerdere problematiek rond GlobalX, dat betrokken was bij de regionale operatie van SLM.

En daarnaast blijft een financiële vraag boven de markt hangen: welke verplichtingen heeft SLM nog tegenover huidige en voormalige buitenlandse vliegpartners?

Eastern staat los van GlobalX

Daarbij moet één onderscheid duidelijk worden gemaakt.

De Boeing 777-200ER voor Amsterdam wordt niet door GlobalX geleverd. De nieuwe overeenkomst voor de Amsterdam-route is gesloten met Eastern Airlines.

GlobalX speelde een rol bij de regionale operatie van SLM. De problemen rond die samenwerking vormen dus een afzonderlijk dossier.

Juist over dat dossier bestaan nog altijd vragen.

SLM verklaarde op 29 augustus publiekelijk dat de uitvoering van schriftelijke afspraken met GlobalX op onderdelen afweek van wat was overeengekomen en redelijkerwijs mocht worden verwacht.

Dat was geen kleine mededeling.

Wanneer een luchtvaartmaatschappij publiekelijk aangeeft dat een buitenlandse contractpartner afspraken niet uitvoert zoals verwacht, roept dat automatisch vragen op over verantwoordelijkheid, financiële schade, eventuele compensatie en de verdere looptijd van het contract.

Landveld zou contract natrekken

Ook minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme kon destijds niet direct duidelijk maken wat GlobalX precies verkeerd zou hebben gedaan.

Toen vragen ontstonden over de verplichtingen van GlobalX en eventuele vervangende capaciteit, gaf Landveld aan dat hij het contract nader moest bekijken.

Over andere mogelijk niet nagekomen schriftelijke afspraken was zijn boodschap eveneens dat hij dit nog moest natrekken.

Inmiddels zijn we ruim een maand verder.

Daarmee wordt de vraag gerechtvaardigd: wat heeft dat onderzoek uiteindelijk opgeleverd?

Welke afspraken heeft GlobalX volgens de regering daadwerkelijk niet nagekomen? Welke verplichtingen stonden in het contract? En welke consequenties zijn daaraan verbonden?

Daarover is tot dusver geen uitgebreide publieke verantwoording gevolgd.

Wat kwam uit gesprekken met stakeholders?

Ook rond gesprekken met stakeholders in de luchtvaartsector bleef veel buiten het publieke zicht.

De problemen rond SLM en de bredere luchtvaartsector zijn met verschillende betrokken partijen besproken. Maar voor reizigers en belastingbetalers is nog steeds moeilijk vast te stellen welke concrete afspraken uit die gesprekken zijn voortgekomen.

Welke problemen werden vastgesteld? Welke aanbevelingen zijn overgenomen? Welke afspraken zijn gemaakt over continuïteit van de regionale vluchten? En wat werd besproken over de financiële verplichtingen van SLM?

Juist dat laatste is belangrijk.

RINIEUWS stelde GlobalX dertien vragen

RINIEUWS besloot daarom op 29 augustus rechtstreeks wederhoor te halen bij GlobalX.

De maatschappij kreeg dertien concrete vragen.

GlobalX werd onder meer gevraagd of het de beschuldiging van SLM accepteerde of verwierp, of afgesproken vliegtuigen, bemanning of operationele capaciteit niet waren geleverd, hoeveel SLM-vluchten daardoor waren getroffen en of vervangende capaciteit contractueel verplicht was.

Maar RINIEUWS vroeg ook naar iets waarover tot nu toe nauwelijks wordt gesproken: de financiële verhouding tussen beide maatschappijen.

GlobalX werd expliciet gevraagd of er facturen aan SLM openstonden, of betalingsproblemen een rol hadden gespeeld bij de operationele verstoringen, of GlobalX volledig was betaald voor geannuleerde of niet-uitgevoerde diensten en of SLM op zijn beurt een refund, credit, boete of schadevergoeding had geëist.

Ook werd gevraagd of de ACMI-overeenkomst nog van kracht was en of GlobalX voor SLM zou blijven vliegen.

GlobalX kreeg tot 31 augustus om te reageren.

RINIEUWS heeft geen inhoudelijke antwoorden op deze vragen ontvangen.

Dat betekent nadrukkelijk niet dat daarmee bewezen is dat SLM betalingsachterstanden bij GlobalX heeft. Het betekent wel dat vragen over de financiële en contractuele verhouding tussen beide bedrijven onbeantwoord zijn gebleven.

Hoe groot is de rekening bij buitenlandse partners?

En daarmee komen we bij een veel bredere kwestie.

SLM heeft de afgelopen jaren voor verschillende onderdelen van zijn operatie gebruikgemaakt van buitenlandse toestellen en partners. Zulke constructies brengen niet alleen operationele mogelijkheden, maar ook financiële verplichtingen met zich mee.

Wanneer zo’n samenwerking wordt gewijzigd, verstoord of beëindigd, is daarom niet alleen relevant welk vliegtuig daarna wordt ingezet.

Ook moet duidelijk worden wat financieel achterblijft.

Zijn alle voormalige vliegpartners volledig betaald? Zijn er nog betwiste facturen? Lopen er claims? Heeft SLM juist bedragen tegoed wegens niet geleverde diensten? Zijn credits afgesproken? En worden eventuele verplichtingen tegenover buitenlandse vliegpartners meegenomen in de totale schuldpositie die over SLM wordt gecommuniceerd?

RINIEUWS beschikt op dit moment niet over bewijs dat SLM een betalingsachterstand heeft bij GlobalX of een andere specifieke vliegpartner.

Maar juist daarom is transparantie noodzakelijk.

September moest duidelijkheid brengen

Eerder werd vanuit de regering aangegeven dat rond SLM in september belangrijke stappen en besluitvorming zouden volgen. Ook de financiële situatie van de maatschappij was onderwerp van discussie.

September is inmiddels voorbij.

Ondertussen wordt alweer vooruitgekeken.

De Boeing 777-200ER van Eastern Airlines moet de Amsterdam-operatie efficiënter maken en door het gebruik van twee motoren in plaats van de vier motoren van de Airbus A340-600 operationele voordelen opleveren.

Dat kan voor SLM een belangrijke stap zijn.

Maar een nieuwe vliegpartner en een goedkoper vliegtuig beantwoorden de oude vragen niet.

Wat kwam uit het stakeholderoverleg? Wat ontdekte Landveld na bestudering van het GlobalX-contract? Wat is uiteindelijk met GlobalX afgesproken? En welke financiële verplichtingen heeft SLM nog bij buitenlandse vliegpartners?

Een nieuwe Boeing is eenvoudig zichtbaar op de luchthaven.

De contracten, eventuele claims en openstaande rekeningen zijn dat niet.

En juist daarover verdient de samenleving duidelijkheid.

Bronnen: openbare verklaringen van Surinam Airways en minister Raymond Landveld en correspondentie van RINIEUWS met GlobalX.

Noot van de redactie: RINIEUWS beschikt niet over bewijs dat Surinam Airways een betalingsachterstand of schuld heeft bij GlobalX of een andere specifieke vliegpartner. Vragen hierover worden gesteld vanwege het ontbreken van volledige openbare informatie over de financiële en contractuele afwikkeling van deze samenwerkingen.

• SLM krijgt Boeing 777, maar vragen over GlobalX en schulden blijven open
• Trump belooft Amerikanen $5.000 bij Republikeinse zege
• Na waarschuwing advocaten gaat DNA verder met omstreden beslagwet
• OGS-dronebeelden leggen aantasting goudgebieden Brokopondo bloot
• SURINAME ONDER TIJDSDRUK VOOR AML-TOETS: WETSWIJZIGINGEN UITERLIJK 15 JANUARI NODIG
• 32 XR-ACTIVISTEN AANGEHOUDEN NA PROTEST VOORBIJ BEVEILIGING SCHIPHOL
• VAN DIJK-SILOS OVER GOUDKWESTIE: ‘WAAROM KOMT HET OM NIET IN?’
• JAARREDE BLIJFT STEKEN IN PLANNEN: ‘WAT GAAN WE MET HET OLIEGELD DOEN?
• Benzineprijs hoogste sinds oorlog Iran, diesel nu duurder
• Somohardjo noemt grondconversie ‘vorm van witwassen’