Belastingdienst krijgt meer toegang tot data: ook goudsector onder vergrootglas

PARAMARIBO – De Surinaamse Belastingdienst moet met de nieuwe Algemene Wet Belastingen (AWB) meer mogelijkheden krijgen om belastingplichtigen te controleren en informatie te gebruiken. Minister van Financiën en Planning heeft in De Nationale Assemblée duidelijk gemaakt dat de regering daarmee onder meer personen en ondernemingen wil bereiken die nu buiten beeld van de fiscus blijven of hun verplichtingen niet volledig nakomen. Tegelijkertijd roept de uitbreiding van bevoegdheden vragen op over privacy, rechtsbescherming en de positie van burgers tegenover een machtiger Belastingdienst.

De minister gaf tijdens de tweede ronde van de behandeling van de ontwerpwet toe dat de nieuwe wet de Belastingdienst meer toegang tot data geeft. Volgens haar voert de dienst bovendien sinds december 2025 controles uit binnen verschillende sectoren.

De resultaten zouden volgens de minister inmiddels zichtbaar zijn. Na controles is het aangiftegedrag van onderzochte groepen verbeterd. Tegelijkertijd zou zijn gebleken dat sommige belastingplichtigen willens en wetens niet meewerken aan het verstrekken van informatie.

De regering presenteert de AWB daarom niet in de eerste plaats als een middel om belastingtarieven te verhogen. Het doel is volgens de minister vooral om belastingen die volgens bestaande wetgeving verschuldigd zijn, daadwerkelijk te kunnen vaststellen, controleren en innen.

“Het gaat dus niet in de eerste plaats om hogere tarieven of om zwaardere belastingen voor wie nu al correct betaalt”, stelde de minister. De regering richt zich volgens haar juist op degenen die buiten beeld blijven of hun verplichtingen niet volledig nakomen.

Ook informele economie komt nadrukkelijk in beeld

Daarmee raakt de nieuwe koers ook de omvangrijke informele economie van Suriname. Volgens de regering moet deze sector geleidelijk meer onderdeel worden van de formele economie.

De gedachte daarachter is dat de belastingdruk niet steeds terechtkomt bij dezelfde groep burgers en ondernemingen die al geregistreerd zijn en belasting betalen. Een bredere belastinggrondslag, betere naleving, minder ontduiking en het wegwerken van achterstanden moeten volgens de regering uiteindelijk voor een eerlijkere verdeling zorgen.

Maar juist daar ligt een belangrijke vraag: hoeveel informatie mag de Belastingdienst verzamelen en gebruiken om mensen die nu buiten beeld zijn alsnog te identificeren?

De minister zei daarover dat de Belastingdienst met de AWB meer toegang tot data krijgt. Dat maakt de wettelijke begrenzing van die bevoegdheden des te belangrijker.

Goudsector krijgt extra aandacht

Een sector waar de fiscus nadrukkelijker naar kijkt, is de goudsector.

De minister erkende tegenover het parlement dat registratie bij de Belastingdienst niet automatisch betekent dat iedere speler in de sector volledig en tijdig aan zijn fiscale verplichtingen voldoet.

Registratie, aangifte, controle en handhaving blijven volgens haar daarom belangrijke aandachtspunten. De Belastingdienst werkt inmiddels samen met de Commissie Ordening Goudsector. Binnen die samenwerking zijn afspraken gemaakt om fiscale registratie, naleving en controle verder te versterken.

Met andere betrokken instanties moeten aanvullende werkafspraken worden gemaakt.

Dat is opvallend tegen de achtergrond van de bredere discussie over de ordening van de goudsector, waarbij de regering meer grip probeert te krijgen op concessies, productie, goudstromen en de financiële activiteiten rond goudwinning.

Buitenlandse oliebedrijven vanaf eerste dag belastingplichtig

Ook met het oog op de ontwikkeling van de offshore olie- en gassector wil de regering de fiscale controle versterken.

Volgens de minister stelt de Belastingdienst zich op het standpunt dat buitenlandse olie- en gasbedrijven, contractors en subcontractors vanaf de eerste dag waarop zij activiteiten uitvoeren op het Surinaamse continentaal plat fiscaal in beeld en belastingplichtig zijn.

Suriname moet volgens haar beschikken over een belastingadministratie die complexe nationale en internationale bedrijfsstructuren kan beoordelen en internationale transacties kan controleren.

Daarmee wil de regering voorkomen dat de toekomstige ontwikkeling van de olie-industrie gepaard gaat met belastinginkomsten die buiten het bereik van de staat blijven.

Hoe geheim blijven belastinggegevens?

De uitbreiding van fiscale informatie roept tegelijkertijd vragen op over de bescherming van persoonsgegevens.

De hoofdregel blijft volgens de minister dat fiscale gegevens vertrouwelijk zijn. Verstrekking aan derden moet een wettelijke grondslag hebben.

Maar de wet bevat ook mogelijkheden om ontheffing te verlenen van de fiscale geheimhoudingsplicht. Volgens de minister kan dat wanneer sprake is van een zwaarwegend algemeen of wettelijk belang dat zwaarder weegt dan het privacybelang van de burger.

Daarbij werden onder meer witwassen, terrorismefinanciering en financieel-economische criminaliteit genoemd.

De minister benadrukte dat een dergelijke afweging per geval moet plaatsvinden en dat een belastingplichtige uiteindelijk bij de rechter kan aanvechten of informatie rechtmatig is verkregen.

Burger twee maanden, Belastingdienst mogelijk twee jaar

Een ander gevoelig onderdeel is de bezwaarprocedure.

Een belastingplichtige krijgt volgens de voorgestelde regeling twee maanden om bezwaar te maken. De inspecteur krijgt vervolgens één jaar om uitspraak te doen. In bepaalde door de minister vastgestelde gevallen kan die termijn gemotiveerd met nog eens een jaar worden verlengd.

Dat betekent dat een belastingplichtige snel moet handelen, terwijl de Belastingdienst in uitzonderlijke gevallen aanzienlijk langer de tijd kan krijgen.

De regering verdedigt het verschil door te wijzen op de complexiteit van fiscale onderzoeken en de noodzaak van diepgaand cijfermatig onderzoek. Tegelijkertijd liet de minister weten bereid te zijn een wijziging van de termijn te overwegen.

Meer macht vraagt ook om meer controle

De AWB moet volgens de regering uiteindelijk zorgen voor een eenvoudiger, rechtvaardiger en effectiever belastingstelsel. De minister benadrukte daarbij dat de bevoegdheden van de Belastingdienst niet onbeperkt mogen zijn en dat beginselen als rechtszekerheid, zorgvuldigheid, proportionaliteit en het verbod op willekeur moeten worden gerespecteerd.

Dat is geen onbelangrijk detail.

Want wanneer de Belastingdienst meer toegang tot gegevens krijgt, meer belastingplichtigen kan opsporen en meer mogelijkheden krijgt om naleving af te dwingen, gaat de discussie niet alleen over hoeveel geld de staat kan innen.

De minstens zo belangrijke vraag wordt wie controleert de controleur en welke praktische bescherming heeft een burger of ondernemer wanneer de Belastingdienst een fout maakt of zijn bevoegdheden te ruim toepast?

De behandeling van de Algemene Wet Belastingen draait daarmee niet alleen om meer belastinginkomsten. Het parlement moet uiteindelijk ook bepalen waar de grens komt te liggen tussen effectieve belastingcontrole en de rechtsbescherming van de belastingplichtige.

• Corantijnbrug via private investeerder? Nieuwe vragen over financiering
• Suriname zet US$150 miljoen IDB-schuld om naar SRD
• Ruim 70.000 kinderen in Suriname slachtoffer van geweld
• Suriname al 31 jaar CARICOM-lid, maar nog niet aangesloten bij belastingverdrag
• Belastingdienst krijgt meer toegang tot data: ook goudsector onder vergrootglas
• Politiebureau Flora heeft geen politievoertuig
• Jogi slaat alarm over rijst uit Guyana en rol Douane
• Parmessar tegen Ramsukul: ‘Hij heeft zijn braaksel ingeslikt’
• Trump koppelt Franse protesten aan massamigratie en islam
• SWM erkent waterproblemen Saramacca: installatie verouderd