Del Castilho: Artikel 140 moet uit de grondwet en wil einde aan aparte vervolgingsregeling voor politici

RedactieSuriname1 april 2026369 Views

Home
Suriname
Del Castilho: Artikel 140 moet uit de grondwet en wil einde aan aparte vervolgingsregeling voor politici

Voor Angelic del Castilho is het helder: artikel 140 van de Surinaamse grondwet hoort volgens haar niet thuis in een rechtsstaat waarin burgers gelijk behandeld moeten worden. In het interview spreekt zij zich uitgebreid uit tegen de regeling waarbij politieke ambtsdragers pas strafrechtelijk vervolgd kunnen worden nadat De Nationale Assemblée daarvoor toestemming heeft gegeven via een in staat van beschuldigingstelling.

Volgens Del Castilho wringt daar precies het probleem. Waar het Openbaar Ministerie bij gewone burgers zelfstandig onderzoek kan doen en tot vervolging kan overgaan, wordt bij politici volgens haar een extra politieke drempel ingebouwd. Daardoor krijgt het parlement in de praktijk invloed op de vraag of justitie haar werk wel of niet kan doen.

“De politiek moet zich gewoon niet meer mengen in strafrechtelijke vervolging,” zegt zij. Volgens haar is het onjuist dat een parlementaire meerderheid, die zelf uit politieke belangen en partijdiscipline bestaat, mede bepaalt of een strafzaak tegen een (voormalig) bestuurder doorgaat.

Zij noemt dat in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Als een gewone burger zich schuldig zou maken aan verduistering, misbruik van staatsmiddelen of andere ernstige feiten, dan zou die volgens haar gewoon worden aangehouden en vervolgd. “Maar nu gaat het eerst naar het parlement.” Juist daarin ziet zij een fundamentele ongelijkheid tussen politici en de rest van de samenleving.

Del Castilho stelt dat haar partij al jarenlang pleit voor afschaffing van artikel 140. Volgens haar zou ook de wet op de in staat van beschuldigingstelling van politieke ambtsdragers moeten worden ingetrokken. In haar ogen is het hele systeem gebaseerd op een verkeerd uitgangspunt: alsof politieke bestuurders een speciale beschermlaag nodig hebben die andere burgers niet hebben.

Voorstanders van zo’n regeling voeren vaak aan dat politici beschermd moeten worden tegen lichtvaardige vervolgingen of politiek gemotiveerde zaken. Del Castilho verwerpt dat argument niet volledig, maar zegt dat dezelfde rechtsbescherming dan voor iedere burger zou moeten gelden. “Dat moet gelden voor alle burgers van Suriname.” Met andere woorden: als het beginsel is dat niemand lichtvaardig vervolgd moet worden, dan mag dat volgens haar niet exclusief voorbehouden zijn aan mensen met een politiek ambt.

Ze wijst erop dat het huidige systeem bovendien laat zien hoe partijpolitiek rechtstreeks invloed kan hebben op justitiële processen. Als voorbeeld noemt ze de kwestie-Hoefdraad, waarbij een verzoek volgens haar op een eerder moment geen steun kreeg, maar na een regeringswisseling opnieuw werd ingediend en later wel werd goedgekeurd. Voor Del Castilho illustreert dat hoe afhankelijk vervolging wordt van machtsverhoudingen in plaats van van rechtsbeginselen. “Dat geeft aan die onevenwichtigheid in de mogelijkheid tot rechtsvervolging doordat je het afhankelijk stelt van partijpolitiek.”

Volgens haar is dat schadelijk voor het vertrouwen van burgers in de rechtsstaat. Want zodra de indruk ontstaat dat politici eerst politiek beschermd of opgeofferd worden voordat het recht zijn werk kan doen, verliest het systeem aan geloofwaardigheid. In zo’n situatie ontstaat er, zegt zij, geen eerlijke rechtsgang maar een politieke onderhandeling over strafrecht.

Zij gaat nog een stap verder door te zeggen dat het parlement eigenlijk in een onmogelijke positie wordt geplaatst. Formeel spreekt het parlement geen recht, maar in de praktijk kan het een rechtsgang wel blokkeren. Daarmee schuift het volgens haar gevaarlijk dicht in de richting van justitiële beïnvloeding. “Het parlement kan de rechtsgang belemmeren door er niet voor te stemmen.”

In haar visie hoort vervolging exclusief thuis bij het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht. Politieke organen moeten wetten maken, controleren en besturen, maar niet bepalen of justitie wel of niet mag handelen in individuele strafzaken. Juist in een land waar wantrouwen richting politieke instituties al groot is, acht zij het van belang om die scheiding scherp te bewaken.

Daarom is haar conclusie resoluut: er mag geen speciaal regime meer bestaan voor de vervolging van politieke ambtsdragers. “Het is een inbreuk op het vervolgingsmonopolie van het Openbaar Ministerie.” Volgens Del Castilho kan pas van echte rechtsgelijkheid worden gesproken als ook politici bij verdenking van een ambtsmisdrijf dezelfde procedure doorlopen als iedere andere burger.