NMA erkent gebrekkige controle op gevaarlijke stoffen: regels bestaan, maar toezicht schiet tekort

De Nationale Milieuautoriteit (NMA) beschikt over wettelijke instrumenten om het gebruik van gevaarlijke chemische stoffen in de Surinaamse goudsector te reguleren, maar erkent dat het toezicht niet altijd effectief kan worden uitgevoerd. Gebrek aan personeel en financiële middelen bemoeilijkt de handhaving, terwijl het gebruik van chemische middelen zoals Jin Chan in het binnenland zorgen blijft oproepen.

Dat bleek maandag 9 november tijdens de persconferentie van president Jennifer Simons, waar de milieuautoriteit uitleg gaf over de aanpak van gevaarlijke stoffen in de goudwinning.

Volgens de NMA biedt de Milieu Raamwet mogelijkheden om gebruikers van dergelijke stoffen te registreren en hun activiteiten te controleren. De autoriteit heeft bedrijven en andere betrokkenen daarom herhaaldelijk opgeroepen zich aan te melden.

Met deze registratie wil de NMA zicht krijgen op wie gevaarlijke stoffen invoert, verhandelt en gebruikt.

Nieuwe chemicaliën blijven opduiken

De discussie over Jin Chan staat niet op zichzelf. Al jarenlang wordt in de goudsector kwik gebruikt, terwijl inmiddels ook andere chemische middelen bij de goudwinning worden toegepast.

Volgens de NMA is het vrijwel onvermijdelijk dat in de toekomst nieuwe producten op de markt verschijnen.

De autoriteit stelt dat mijnbouwers die een onbekende chemische stof willen gebruiken, zich vooraf moeten melden. Vervolgens moet worden onderzocht welke risico’s het betreffende product met zich meebrengt.

Ook wees de NMA op het belang van milieueffectanalyses voordat goudwinningsactiviteiten worden gestart. Daarmee moeten de mogelijke gevolgen voor water, bodem en leefomgeving in kaart worden gebracht en maatregelen worden vastgesteld om schade te beperken.

De aanwezigheid van regelgeving betekent echter niet dat de overheid automatisch weet welke stoffen daadwerkelijk op afgelegen mijnbouwlocaties worden gebruikt.

Beperkte middelen bemoeilijken handhaving

Tijdens de persconferentie erkende de NMA dat de beschikbare instrumenten in de praktijk niet altijd effectief kunnen worden ingezet.

Voor controles in het binnenland zijn personeel, vervoer, laboratoriumonderzoek en financiële middelen nodig. Juist op deze onderdelen ondervindt de autoriteit beperkingen.

Dat maakt het moeilijk om alle goudwinningslocaties regelmatig te inspecteren en tijdig vast te stellen of ondernemers zich aan de voorschriften houden.

De regering wil meer ordening brengen in de sector, maar de verklaring van de NMA laat zien dat de uitvoering van bestaande regels een belangrijke uitdaging blijft.

Eerdere waarschuwingen over Jin Chan

De problemen rond het gebruik van Jin Chan zijn niet nieuw.

De NMA publiceerde al in februari 2025 richtlijnen voor zogeheten Gold Dressing Agents, chemische middelen waarmee goud uit erts wordt gewonnen.

Daarbij wees de autoriteit op onzekerheden over de eigenschappen en mogelijke risico’s van deze producten voor mens en milieu.

In april 2026 voerden de ministeries van Natuurlijke Hulpbronnen en Olie, Gas en Milieu overleg met de NMA over aangescherpte regulering.

Tijdens dat overleg werd onder meer vastgesteld dat voorschriften onvoldoende werden nageleefd en dat gebruikers niet altijd voldoende kennis hebben over de risico’s van chemische stoffen.

Ook werd aangekondigd dat de invoer, opslag, het transport en het gebruik van Jin Chan strenger zouden worden gecontroleerd.

Onderzoek bij Godo Olo

Dat de zorgen actueel blijven, bleek eind oktober bij het dorp Godo Olo in het district Sipaliwini.

De Environmental Crime Unit van de politie onderzocht daar samen met de NMA mogelijke verontreiniging nadat informatie was ontvangen dat bij het schoonmaken van een boot mogelijk Jin Chan in het rivierwater terecht was gekomen.

Onderzoekers troffen enkele dode vissen aan en verzamelden monsters van water, bodem, sediment en vissen.

Bij een nabijgelegen goudmijn werd bovendien een goudwinningsoperatie aangetroffen waarbij een Chinese onderneming Jin Chan gebruikte.

Of daadwerkelijk sprake was van verontreiniging door het chemische middel, moest nog uit laboratoriumonderzoek blijken.

Hoe effectief is de registratie?

De NMA benadrukt dat registratie van gebruikers noodzakelijk is om beter toezicht te kunnen houden. Toch blijft onduidelijk hoeveel bedrijven en personen zich inmiddels hebben geregistreerd en hoeveel goudwinningsoperaties daadwerkelijk zijn gecontroleerd.

Evenmin werd tijdens de persconferentie bekendgemaakt hoeveel overtredingen zijn vastgesteld en welke sancties daarbij zijn opgelegd.

De autoriteit erkent daarmee een probleem dat verder gaat dan de beschikbaarheid van wettelijke bevoegdheden.

Zolang onvoldoende capaciteit bestaat om controles uit te voeren, blijft de vraag hoe kan worden voorkomen dat gevaarlijke stoffen buiten het zicht van de overheid worden gebruikt.

De regels zijn er, maar zonder voldoende toezicht blijft onzeker in hoeverre ze in de goudsector worden nageleefd.