Surinaamse media zwijgen over onafhankelijkheid en dubbelrollen

PARAMARIBO, 2 november 2026 — Een openbare discussie over de Surinaamse journalistiek vormde voor RINIEUWS aanleiding om vragen voor te leggen aan verschillende mediahuizen en de Surinaamse Vereniging van Journalisten (SVJ). Centraal stonden eigendom, politieke en commerciële relaties, broncontrole, wederhoor en klachtenbehandeling. Binnen de gestelde termijn kwamen geen inhoudelijke antwoorden.

Alleen De West reageerde kort, maar wees verdere beantwoording expliciet af. “Uw bericht ontvangen, dank u voor uw bericht. Wij zullen geen medewerking verlenen aan verdere beantwoording”, schreef de redactie op 26 oktober, zonder een reden te noemen.

Van ABC, Rapar, Dagblad Suriname, Trishul, Starnieuws, Waterkant, ATV, Suriname Herald en de SVJ ontving RINIEUWS vóór de deadline van 30 oktober om 16.00 uur Surinaamse tijd geen reactie. Zonder ontvangstbevestiging kan niet worden vastgesteld of iedere mail door de juiste verantwoordelijke is gelezen.

Eerder onderzoek naar journalistieke kwetsbaarheden

In de openbare discussie klonken verwijten over onvoldoende doorvragen, politieke beïnvloeding en het overnemen van officiële verklaringen. Die kritiek is niet automatisch terecht en vertegenwoordigt niet de gehele bevolking. Eerdere onderzoeken bieden wel concrete aanknopingspunten om de journalistieke praktijk te toetsen.

De Ware Tijd berichtte op 3 december 2024 over het AHKCO-afstudeeronderzoek van Gregory Rijssen naar churnalisme: het publiceren van voorverpakt nieuws zonder aanvullend onderzoek. De steekproef omvatte vijftig persberichten uit januari 2024. Daarnaast namen 66 journalisten deel aan het onderzoek.

Volgens de verslaggeving werden aangeleverde persberichten, wanneer media die publiceerden, in meer dan 75 procent van de onderzochte gevallen ongewijzigd overgenomen. Rijssen besprak onder meer productiedruk, concurrentie en beperkte middelen als verklarende factoren. Hij adviseerde meer ruimte voor onderzoeksjournalistiek en feitencontrole. De uitkomsten betreffen de onderzochte selectie en mogen niet worden gelijkgesteld aan een oordeel over alle Surinaamse berichtgeving.

Een ouder AHKCO-onderzoek van Clayton Hiwat belichtte de toegang tot overheidsinformatie. Suriname Herald berichtte daarover in maart 2019. Volgens die publicatie belemmerde het ontbreken van een openbaarheidswet destijds grondig journalistiek onderzoek en waren journalisten voor informatie mede afhankelijk van overheidsvoorlichting en contacten met functionarissen. Hiwat pleitte voor toegankelijke procedures om informatie op te vragen. Het betreft bevindingen uit 2019, geen volledige beschrijving van de huidige situatie.

Politieke druk én journalistieke weerbaarheid

Ook internationale rapportages beschrijven kwetsbaarheden. Het rapporteurschap voor vrijheid van meningsuiting van de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Rechten van de Mens signaleerde in zijn jaarverslag over 2025, op basis van openbare informatie, druk door politieke invloed, commerciële belangen en beperkte toegang tot officiële informatie.

Suriname zakte in de Persvrijheidsindex 2026 van Reporters Without Borders van plaats 32 naar 34. De politieke indicator behaalde de laagste score van de vijf onderzochte onderdelen. RSF noemt daarnaast een gebrek aan opleiding en middelen, maar beschrijft het medialandschap ook als pluriform. De index beoordeelt de omstandigheden voor persvrijheid, niet de betrouwbaarheid van iedere afzonderlijke redactie.

Tegenover die druk staan voorbeelden van journalistieke weerbaarheid. Freedom House vermeldde in zijn landenrapport van 2025 de rechtszaak die toenmalig minister Riad Nurmohamed in augustus 2024 aanspande tegen Starnieuws en hoofdredacteur Nita Ramcharan. In november wees de rechter zijn vordering af en werd hij veroordeeld tot betaling van proceskosten.

Deze bronnen maken duidelijk dat twee vragen naast elkaar moeten worden onderzocht: welke druk ondervinden journalisten, en hoe bewaken redacties zelf hun professionele normen?

Media vertegenwoordigd in het SVJ-bestuur

De vraag naar transparantie geldt ook voor de beroepsvereniging. De SVJ-bestuursleden hebben verschillende journalistieke en redactionele verbindingen met mediaorganisaties.

Voorzitter Nita Ramcharan is hoofdredacteur van Starnieuws. Secretaris Wilfred Leeuwin staat in het door RINIEUWS geraadpleegde colofon als columnist van dat medium vermeld. Ondervoorzitter Ivan Cairo is journalist bij de Ware Tijd.

Penningmeester Vishmohanie Thomas en tweede penningmeester Ryaen La Rose staan bij Suriname Herald vermeld als respectievelijk hoofdredacteur en redactielid. Tweede secretaris Amanda Palis publiceert voor Key News. Commissaris Harvey Panka wordt in zijn openbare profiel bij het Caribbean Investigative Journalism Network beschreven als werkzaam bij ATV; zijn exacte huidige functie is voor dit onderzoek nog niet rechtstreeks bevestigd.

Dat werkende journalisten een beroepsvereniging besturen, is op zichzelf geen belangenverstrengeling. De SVJ is bovendien niet automatisch een onafhankelijke klachteninstantie. Wel moet duidelijk zijn welke bevoegdheden en procedures zij heeft wanneer kritiek betrekking heeft op media waaraan bestuurders verbonden zijn.

Wie behandelt zulke kwesties? Wanneer neemt een betrokken bestuurder niet deel aan besluitvorming? En waar kunnen burgers terecht voor onafhankelijke beoordeling van journalistieke klachten?

RINIEUWS legde de vereniging vragen voor over beroepsnormen, klachtenbehandeling en specifiek de verbinding met Starnieuws. Daarop kwam binnen de termijn geen antwoord. De overige mediaverbindingen vormen aanleiding voor aanvullende vragen.

Openheid over de eigen werkwijze

De aangeschreven redacties kregen gelegenheid hun onafhankelijkheid en zorgvuldigheid toe te lichten met richtlijnen, documenten en publicatievoorbeelden. Het ging onder meer om de scheiding tussen zakelijke belangen en redactionele beslissingen, de controle van officiële verklaringen en de behandeling van correctieverzoeken.

Dat zijn legitieme vragen aan organisaties die zelf dagelijks verantwoording van anderen verlangen. Een politieke relatie of advertentieovereenkomst bewijst geen beïnvloeding, maar vraagt wel om inzicht in de afspraken die journalistieke vrijheid beschermen.

De afwijzing door De West en het uitblijven van reacties bij de overige ontvangers verklaren niet waarom inhoudelijke beantwoording ontbreekt. Zij bewijzen evenmin censuur, corruptie of politieke afhankelijkheid. De vaststelling is dat deze vragenronde geen uitleg heeft opgeleverd over de gevraagde waarborgen.

Onderzoek wordt voortgezet

RINIEUWS vervolgt het onderzoek met concrete publicaties, oorspronkelijke bronnen, redactionele richtlijnen en zichtbare correcties. Zowel tekortkomingen als voorbeelden van zorgvuldig journalistiek werk worden meegenomen. Dezelfde eisen aan onderbouwing, wederhoor en het herstellen van fouten gelden voor onze eigen redactie.

Het uitblijven van een antwoord houdt publicatie niet tegen wanneer de bevindingen voldoende zijn gecontroleerd en onderbouwd. Eventuele belastende bevindingen worden vooraf aan de betrokken partijen voorgelegd. Ontbrekende reacties worden vermeld en relevante antwoorden die later binnenkomen, worden bij de verdere berichtgeving betrokken.

• Moeroekreek: jaren aan afspraken, waarschuwingen en ontruimingen — wie hield de controle?
• Surinaamse media zwijgen over onafhankelijkheid en dubbelrollen
• Visumvrij voor Surinaamse diplomaten: terugnameakkoord voor migranten zonder verblijfsrecht
• Bee belooft, Gajadien vraagt: waarom blijft DNA discussiëren over ministerreizen terwijl belangrijke wetten wachten?
• Contractstrijd bij TAS verdringt kernvraag: waar is de financiële verantwoording?
• Ramadhin verdedigt zijn zorgbeleid, Misiekaba wijst op tekorten: waar blijft de financiële verantwoording?
• Godfried noemt ABOP ‘politieke maffiabende’ en spreekt over buitenlandse hulp voor Simons
• Gajadien wil VHP-voorzitter worden met eigen kandidatenlijst
• Ruzie om lepel: man vast voor poging tot doodslag
• Minister wil BOB-wet alvast aannemen: opsporingsdiensten nog onvoldoende toegerust