Ramadhin verdedigt zijn zorgbeleid, Misiekaba wijst op tekorten: waar blijft de financiële verantwoording?

PARAMARIBO — Oud-minister Amar Ramadhin wijst op afgeloste zorgschulden, verbeterde gezondheidsregistratie en de invoering van preventieprogramma’s. Zijn opvolger André Misiekaba beschrijft een zorgstelsel met structurele financieringstekorten en onvoldoende onderzoekscapaciteit. Hun verklaringen roepen een gezamenlijke verantwoordingsvraag op: wat functioneerde bij de overdracht in juli 2025, welke problemen bleven bestaan en wat is sindsdien daadwerkelijk verbeterd?

Tijdens een lezing over de Surinaamse gezondheidszorg, gedeeltelijk uitgezonden door TBN Prime Alert, verdedigde Ramadhin zijn ministerschap. Hij benadrukte de gevolgen van de coronapandemie en de betalingsachterstanden waarmee zijn regering werd geconfronteerd. Volgens hem zijn belangrijke stappen gezet, maar krijgen eerder ingezette verbeteringen onder de huidige regering onvoldoende vervolg.

Misiekaba gaf op 22 oktober 2026 in De Nationale Assemblée uitleg over onder meer laboratoriumcapaciteit, hervorming van het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg en financiering van de malariabestrijding. Die beantwoording was geen aantoonbare rechtstreekse reactie op Ramadhins lezing. Ze biedt wel een recent beeld van wat de huidige minister als tekortkomingen en prioriteiten beschouwt.

Betere registratie betekent nog geen volledig toegerust BOG

Ramadhin stelde tijdens zijn lezing dat achterstanden in de sterfteregistratie zijn ingelopen. Volgens hem kan het BOG inmiddels snel actuele gegevens over sterfgevallen raadplegen.

Voor verbeteringen in de registratie bestaat ondersteuning: PAHO beschrijft in zijn jaarverslag over 2024 de lancering van een digitaal sterftesurveillancesysteem. Daarmee is echter nog niet vastgesteld hoe volledig en actueel alle doodsoorzaken worden geregistreerd.

Misiekaba beschreef op 22 oktober een ander probleem binnen hetzelfde instituut. Volgens hem maken de ambtelijke structuur en beloning het moeilijk om gespecialiseerde deskundigen aan te trekken. Hij wil het BOG daarom omvormen tot een semi-overheidsinstituut. Het traject wordt volgens zijn verklaring met PAHO uitgevoerd; eind 2027 moet het vernieuwde instituut worden gepresenteerd.

Beide verklaringen kunnen tegelijkertijd waar zijn. Een digitaal registratiesysteem kan vooruitgang betekenen, terwijl het instituut nog onvoldoende personeel en onderzoeksmogelijkheden heeft. Voor een beoordeling van beide bewindsperioden moet daarom zichtbaar worden welke capaciteit in juli 2025 aanwezig was en welke versterking daarna is gerealiseerd.

Vissterfte legt beperkingen laboratoria bloot

Misiekaba erkende in zijn parlementaire beantwoording dat Suriname voor specifieke analyses na de vissterfte in de Saramaccarivier moest uitwijken naar een laboratorium in Cayenne.

Volgens hem heeft president Jennifer Geerlings-Simons daarop de betrokken laboratoria bijeengeroepen. Bij ongeveer negen laboratoria is geïnventariseerd welke onderzoeken zij kunnen uitvoeren en welke mogelijkheden ontbreken.

Een buitenlandse consultant moet volgens de minister helpen om apparatuur en capaciteit verder in kaart te brengen. Het streven is het netwerk tot medio 2027 te versterken, zodat noodzakelijke basisonderzoeken binnen Suriname kunnen plaatsvinden.

Dat is een concrete toezegging, maar nog geen gerealiseerd resultaat. De voortgang zal moeten blijken uit beschikbare budgetten, aangeschafte apparatuur, opgeleid personeel en onderzoeken die daadwerkelijk lokaal kunnen worden uitgevoerd.

HEARTS vraagt om een afzonderlijk antwoord

Ramadhins kritiek op preventie richt zich nadrukkelijk op HEARTS, het programma voor gestandaardiseerde eerstelijnszorg bij onder meer hoge bloeddruk en diabetes. Hij waarschuwt dat de voortgang kwetsbaar is en dat onvoldoende activiteit plaatsvindt.

Onderzoek naar de uitvoering in 2022–2025 beschrijft uitbreiding naar 56 zorgvoorzieningen, met 11.187 patiënten. Bij patiënten met vervolgmetingen verbeterde de bloeddrukcontrole. Tegelijk had slechts 52,6 procent minstens één vervolgbezoek. De onderzoekers noemen beperkte personeelscapaciteit, verschillen in infrastructuur en financiële belemmeringen.

Misiekaba gaf in februari 2026 toestemming voor uitvoering van een NCD-jaarplan waarin HEARTS is opgenomen. Ook werd onder zijn leiding het nieuwe STEPS-onderzoek naar risicofactoren voor chronische ziekten gestart.

Daarmee is niet aangetoond dat preventie volledig is stilgezet. Maar plannen voor het BOG, laboratoria en malaria geven evenmin antwoord op de specifieke toestand van HEARTS. Daarvoor zijn cijfers over 2026 nodig: hoeveel voorzieningen zijn actief, hoeveel patiënten keren terug en hoe vaak ontbreken noodzakelijke medicijnen?

Malaria: financiering toegezegd, uitvoering moet volgen

Over malaria verklaarde Misiekaba op 22 oktober dat de financiering vanuit het Global Fund eind 2026 stopt. Volgens hem is een fonds bij de NOB opgezet en heeft het ministerie zich verbonden aan een jaarlijkse bijdrage van SRD 18 miljoen. Daarvoor zouden voorzieningen zijn getroffen in de begroting voor 2027.

Daarnaast verwacht hij bijdragen van bedrijven die in het binnenland opereren. Mocht het bedrag onvoldoende blijken, dan wil hij opnieuw bij het parlement aankloppen.

De verklaring maakt zijn voorgenomen aanpak concreet. Ze bewijst op zichzelf nog niet hoeveel geld beschikbaar is gesteld of gestort. Voor behoud van de operationele capaciteit zijn ook de volledige jaarbegroting, afspraken met uitvoerders en daadwerkelijk ontvangen bijdragen van belang.

Oude schulden en nieuwe tekorten lopen door elkaar

Op financieel terrein benadrukt Ramadhin vooral de afbouw van geërfde verplichtingen. In januari 2025 verklaarde hij dat ongeveer 95 procent van circa US$64 miljoen aan openstaande reçu’s uit 2016–2020 was betaald. Van ruim US$73 miljoen aan verplichtingen uit 2020–2024 zou ongeveer 90 procent zijn voldaan. Dat waren opgaven van de toenmalige minister; de onderliggende betalingsadministratie is voor dit artikel niet ingezien.

Misiekaba wees tijdens de begrotingsbehandeling in juni 2026 op een structureel probleem bij het Staatsziekenfonds. Volgens hem ontvangt het fonds ongeveer SRD 200 miljoen per maand, terwijl circa SRD 400 miljoen nodig is voor betalingen aan zorgverleners en instellingen. Hij vroeg ongeveer SRD 1,8 miljard extra voor de resterende acht maanden van het jaar.

Deze bedragen beschrijven verschillende zaken. Aflossing van oude rekeningen kan samengaan met onvoldoende inkomsten voor nieuwe zorg. Een controleerbare vergelijking vraagt daarom om afzonderlijke overzichten van geërfde schulden, nieuwe verplichtingen, betalingen en subsidies.

Misiekaba’s beantwoording van 22 oktober bevatte geen nieuw totaaloverzicht waarmee de financiële overdracht kan worden vastgesteld.

Medicijnenrapport blijft een belangrijk bewijsstuk

Misiekaba uitte in november 2025 ernstige kritiek op de eerdere bedrijfsvoering van het Bedrijf Geneesmiddelenvoorziening Suriname. Hij sprak over vervallen medische verbruiksartikelen ter waarde van circa US$1,1 miljoen en beschuldigde de voormalige directie van handelen buiten haar bevoegdheid en zonder goedkeuring van de raad van commissarissen. Die beschuldigingen zijn voor dit artikel niet aan de contractstukken getoetst.

Daarnaast meldde BGVS-directeur Quincy Joemai circa US$1,3 miljoen aan vervallen geneesmiddelen. In februari 2026 werd bekendgemaakt dat daarover een rapport aan Misiekaba was aangeboden. De twee bedragen mogen zonder de onderliggende inventarisatie niet als dezelfde partij of als vaststaande gezamenlijke schade worden gepresenteerd.

Het rapport moet duidelijk maken wat is aangeschaft, wanneer producten zijn vervallen, waarom ze niet tijdig zijn gebruikt en wie welke besluiten nam. Vervolgens moet blijken welke maatregelen de huidige minister heeft getroffen.

Verantwoordelijkheid ligt bij beide bewindsperioden

Ramadhin moet zijn uitspraken over aflossingen en beleidsresultaten kunnen onderbouwen. Misiekaba moet inzichtelijk maken welke tekorten hij aantrof, welke middelen hij sindsdien ontving en welke verbeteringen daarmee zijn bereikt.

Zijn verklaring van 22 oktober bevat concrete voornemens voor het BOG, laboratoria en malariafinanciering. Die verdienen toetsing aan hun eigen termijnen en resultaten. Ze vormen geen afdoende antwoord op alle vragen over zorgschulden, medicijninkoop of de uitvoering van HEARTS.

Het overdrachtsdocument van juli 2025, de financiële overzichten van het SZF en het BGVS-onderzoeksrapport zijn daarom essentieel. Daarmee kan de discussie worden getoetst aan wat daadwerkelijk is betaald, voortgezet en verbeterd — en aan wat patiënten daarvan merken.

• Ramadhin verdedigt zijn zorgbeleid, Misiekaba wijst op tekorten: waar blijft de financiële verantwoording?
• Godfried noemt ABOP ‘politieke maffiabende’ en spreekt over buitenlandse hulp voor Simons
• Gajadien wil VHP-voorzitter worden met eigen kandidatenlijst
• Ruzie om lepel: man vast voor poging tot doodslag
• Minister wil BOB-wet alvast aannemen: opsporingsdiensten nog onvoldoende toegerust
• Ramdjan hekelt aanpak vogelgriep en taxatie kippenhok, Misiekaba verdedigt optreden overheid
• Minister bevestigt uitval koelcellen MMC; vragen over gevolgen blijven open
• Misiekaba hekelt ‘paniek’ over malaria, eigen ministerie bevestigt stijging importgevallen
• Sapoen vraagt wat aansprakelijkheid na vissterfte betekent; concreet antwoord blijft uit
• Alalapadu opgenomen in waterproject, directe oplossing blijft onduidelijk