Jogi zet vraagtekens bij goudmiljoenen: weet de fiscus wel wat Suriname misloopt?

VHP-parlementariër Mahinder Jogi heeft in De Nationale Assemblee scherpe vragen gesteld over de belastinginning in de Surinaamse goudsector. Volgens hem moet duidelijk worden of de Belastingdienst daadwerkelijk in staat is om zowel multinationals als middelgrote en kleine goudbedrijven effectief te controleren en vast te stellen hoeveel inkomsten mogelijk aan de staatskas voorbijgaan.

Jogi richtte zich daarbij nadrukkelijk op de controle van grote goudbedrijven. Hij wil weten in hoeverre de Surinaamse Belastingdienst de boeken van multinationals kan onderzoeken en beschikt over voldoende onderzoeks- en sanctiebevoegdheden om mogelijke belastingontduiking en winstverschuiving tegen te gaan.

„Hoe adequaat zijn wij in staat om de boeken te controleren van de multinationals?”, vroeg Jogi. Hij verwees daarbij ook naar eerdere opmerkingen in het parlement over belastingontduiking en het verschuiven van winsten.

Volgens het Assembleelid moet de regering bovendien duidelijk maken hoeveel inkomsten Suriname hierdoor mogelijk misloopt. „Hoeveel miljoen en hoeveel miljard? Wat derven wij daaraan?”, vroeg hij.

Jogi waarschuwt voor situatie na vertrek mijnbouwbedrijven

Jogi koppelde zijn vragen aan de ervaringen die Suriname in het verleden met de bauxietsector heeft opgedaan. Mijnbouwbedrijven vertrekken uiteindelijk wanneer grondstoffen niet langer economisch winbaar zijn, terwijl Suriname volgens hem vervolgens met de gevolgen achterblijft.

Hij verwees daarbij naar Billiton en Suralco.

„Goud is op, de multinationals gaan vertrekken. Bauxiet was niet meer te mijnen voor Billiton en voor Suralco, ze zijn vertrokken. Wat achtergebleven is, zijn de kraters en de Surinaamse samenleving, het land Suriname met haar gebreken en problemen.”

Daarmee legt Jogi een bredere vraag op tafel: haalt Suriname tijdens de periode waarin zijn natuurlijke hulpbronnen worden gewonnen daadwerkelijk voldoende inkomsten binnen?

Ook kleine goudsector onvoldoende in beeld?

De parlementariër beperkte zijn kritiek niet tot de grote mijnbouwbedrijven. Ook over de middelgrote en kleinschalige goudsector wil hij concrete cijfers zien.

Zo vraagt Jogi hoeveel kleine en middelgrote goudbedrijven daadwerkelijk actief zijn, hoeveel goud zij produceren en verkopen en hoe de belastingafdracht wordt gecontroleerd.

Ook de goudopkoopsector moet volgens hem beter in beeld worden gebracht.

„Weten we hoeveel goudopkoopbedrijven er zijn, langs de weg, maar ook achter het huis?”, vroeg Jogi. Ook wil hij weten hoeveel goud deze bedrijven inkopen, welke belastingen zij behoren af te dragen en hoeveel goudzuiveringsbedrijven in Suriname actief zijn.

De vragen zijn relevant omdat een belangrijk deel van de goudketen zich buiten de grote industriële mijnbouw afspeelt. Wanneer productie, verkoop en verwerking onvoldoende worden geregistreerd, wordt het ook moeilijk om vast te stellen hoeveel belasting de overheid daadwerkelijk behoort te ontvangen.

Belasting innen zonder bedrijven kapot te maken

Tegelijkertijd waarschuwde Jogi dat strengere belastinginning niet mag betekenen dat ondernemingen die financieel onder druk staan verder in de problemen worden gebracht.

Hij wees onder meer op bedrijven die voor financiering afhankelijk zijn van banken en met hoge rentetarieven worden geconfronteerd. Volgens hem zou onderzocht moeten worden of ondernemingen die tijdelijk nauwelijks winst maken ruimte kunnen krijgen om later aan hun fiscale verplichtingen te voldoen.

„Belasting innen betekent niet dat we bedrijven moeten kapotmaken”, stelde hij.

Daar staat volgens Jogi tegenover dat burgers en bedrijven ook moeten kunnen zien wat de overheid met belastinginkomsten doet. Hij waarschuwde voor verspilling en noemde als voorbeeld uitgaven aan seminars en andere overheidsactiviteiten.

Geld voor energie versus andere uitgaven

Aan het einde van zijn bijdrage legde Jogi bovendien een verband met de huidige problemen rond de elektriciteitsvoorziening. Hij verwees naar de financiële beperkingen die minister van Natuurlijke Hulpbronnen David Abiamofo eerder in het parlement had aangehaald.

Volgens Jogi moet daarom ook worden gekeken naar de prioriteiten bij de besteding van beschikbare middelen.

Hij verwees naar geld uit een schuldherschikking en bedragen die volgens de minister van Financiën inmiddels zijn uitgegeven of aan contracten zijn verbonden. Jogi wil weten om welke contracten het precies gaat.

Volgens hem zou onderzocht kunnen worden of een deel van beschikbare middelen kan worden ingezet om investeringen in de energieopwekking op gang te brengen.

De kern van zijn betoog bleef echter de goudsector: voordat Suriname nieuwe belastingen heft of bestaande belastingen verder aanscherpt, moet volgens Jogi duidelijk zijn of de overheid überhaupt voldoende zicht heeft op de miljardenindustrie die zich rond de winning, verkoop en verwerking van goud heeft ontwikkeld.