Oud-EBS-topman haalt uit: ‘Load shedding was te voorspellen — waar is het huiswerk?’

RedactiePolitiek Suriname9 september 2026221 Views

Home
Politiek Suriname
Oud-EBS-topman haalt uit: ‘Load shedding was te voorspellen — waar is het huiswerk?’

PARAMARIBO — De huidige load shedding in Suriname komt volgens energie-expert en voormalig EBS-topfunctionaris Samuel Mehairjan niet zomaar uit de lucht vallen. Hij stelt dat de groei van de elektriciteitsvraag jarenlang vooruit kan worden berekend en dat tijdig had moeten worden geïnvesteerd in extra opwekcapaciteit. “Er is een tekort, er is een structureel tekort. Waar is hun huiswerk?”, zei hij woensdag in ABC Actueel.

Mehairjan werkte naar eigen zeggen 38 jaar bij de Energiebedrijven Suriname (EBS), onder meer als Chief Operations Officer, en was later commissaris bij het bedrijf. Samen met power systems specialist Priyel Tedjoe publiceerde hij deze week een uitgebreide analyse over de problemen in de elektriciteitsvoorziening. Volgens beide deskundigen ontstaat load shedding wanneer het beschikbare opwekvermogen niet meer voldoende is om op piekmomenten aan de vraag te voldoen. Tedjoe benadrukte dat het afschakelen op zo’n moment technisch noodzakelijk kan zijn om te voorkomen dat een groter deel van het elektriciteitssysteem uitvalt.

‘Vraag naar elektriciteit is voorspelbaar’

Maar juist daar begint volgens Mehairjan het bestuurlijke probleem. EBS beschikt volgens hem over historische verbruiksgegevens waarmee de groei van de vraag kan worden voorspeld. Als bekend is hoeveel vermogen het systeem dit jaar op een piekmoment nodig heeft en hoeveel het elektriciteitsverbruik jaarlijks groeit, kan volgens hem ook worden berekend hoeveel capaciteit een jaar later beschikbaar moet zijn.

“Dan moet je dat hebben geïnstalleerd en je wacht erop. Dan gaat niemand uitgeschakeld worden”, stelde hij.

Volgens minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen wordt momenteel ongeveer 280 megawatt geleverd, terwijl de elektriciteitsvraag ten opzichte van vorig jaar stevig is gestegen. Mehairjan stelt echter dat het totale opgestelde vermogen hoger ligt, maar dat niet alle capaciteit daadwerkelijk beschikbaar is. Juist daarom wil hij weten welke machines buiten bedrijf zijn, hoeveel reservevermogen beschikbaar is en welke technische oorzaak achter het huidige tekort zit.

Felle aanval op communicatie

Mehairjan spaarde de autoriteiten niet. Volgens hem is richting de samenleving te veel nadruk gelegd op het elektriciteitsgebruik van burgers, terwijl onvoldoende wordt uitgelegd wat technisch binnen de centrales en het netwerk gebeurt. Hij verzet zich vooral tegen de suggestie dat huishoudens door het gebruik van bijvoorbeeld airconditioning zelf een belangrijke oorzaak van het probleem zouden zijn.

“Je moet mensen niks zeggen hoe ze hun stroom gebruiken, als ze hun stroom betalen”, aldus Mehairjan.

Volgens hem is elektriciteit geen luxe maar een basisvoorwaarde voor huishoudens, bedrijven, industrie, horeca, media en economische ontwikkeling. Ook uitspraken vanuit EBS over achterstallige betalingen vanuit de overheid en het parlement schoten bij hem in het verkeerde keelgat. Het innen en betalen van overheidsrekeningen moet volgens hem bestuurlijk worden opgelost en mag niet als verklaring richting burgers worden gebruikt.

Mehairjan: EBS weet vooraf welke lijnen worden uitgeschakeld

Nog scherper is zijn kritiek op de communicatie rond het afschakelschema.

Mehairjan, die zegt jarenlang zelf met dergelijke systemen te hebben gewerkt, stelt dat vooraf wordt bepaald welke voedingslijnen bij een tekort worden uitgeschakeld. Daardoor zou volgens hem in belangrijke mate vooraf bekend zijn welke gebieden mogelijk zonder stroom komen te zitten.

Zijn boodschap is simpel: vertel het publiek dat dan ook.

Hij suggereerde tijdens het interview zelfs dat terughoudendheid met vooraf communiceren mede verband zou kunnen houden met aansprakelijkheid en mogelijke schadeclaims wanneer bedrijven of burgers aantoonbaar vooraf wisten dat een onderbreking gepland was. Voor die zware beschuldiging presenteerde hij tijdens het interview geen zelfstandig bewijs. EBS heeft daar voor zover bekend ook niet publiekelijk op gereageerd.

Wel publiceert EBS afzonderlijk aankondigingen van geplande stroomonderbrekingen vanwege onderhoudswerkzaamheden.

Drie oplossingen op tafel

Mehairjan en Tedjoe vinden dat de regering nu snel verschillende opties moet uitwerken.

Voor een acute noodsituatie noemen zij ongeveer 40 MW emergency power, die volgens Mehairjan binnen enkele maanden beschikbaar zou kunnen zijn. Die oplossing is echter duur: hij noemt een elektriciteitsprijs van ongeveer 35 tot 45 Amerikaanse dollarcent per kilowattuur. Als tweede mogelijkheid noemen de deskundigen 60 tot 80 MW extra thermisch vermogen. Dat vergt volgens hun ramingen een investering van ongeveer US$120 tot US$130 miljoen en een veel langere voorbereidingstijd.

De derde route is grootschalige zonne-energie in combinatie met batterijopslag. Voor het EPAR-net denken zij aan ongeveer 100 MW zonnecapaciteit, waarbij ook privaat kapitaal via langlopende stroomcontracten kan worden ingezet. De exacte investeringsbedragen en technische configuratie moeten volgens hun eigen analyse nog met haalbaarheids- en netstudies worden doorgerekend.

Nickerie: rijstkaf ligt er, energieproject blijft liggen

Mehairjan wees daarnaast opnieuw op Nickerie, waar volgens hem al jaren kansen blijven liggen om rijstkaf en ander bioafval voor elektriciteitsopwekking te gebruiken. Hij zegt al ongeveer twintig jaar betrokken te zijn geweest bij plannen voor zo’n installatie. Ook pleit hij voor zonneparken met batterijopslag en aanvullende thermische capaciteit in het district.

Volgens hem is uitbreiding dringend nodig omdat nieuwe ondernemingen en grote rijstbedrijven eveneens elektriciteit nodig zullen hebben. Hetzelfde geldt volgens de twee deskundigen voor andere districten en het binnenland, waar de ontwikkeling van zonne-energieprojecten moet worden voortgezet.

‘Vraag de minister, VP en president wat ze gaan doen’

Mehairjan legde uiteindelijk ook de bal nadrukkelijk bij de media. Journalisten zouden volgens hem niet genoegen moeten nemen met algemene verklaringen over droogte, hoog elektriciteitsgebruik of tekorten, maar de regering concreet moeten vragen hoeveel vermogen ontbreekt, welke installaties beschikbaar zijn en wanneer nieuwe capaciteit wordt toegevoegd.

“Minister, hebt u huiswerk gemaakt? Wat gaat u nu doen de komende weken? Vraag de VP, vraag de president”, hield hij de interviewer voor.

Daarmee komt de discussie over load shedding op een fundamenteler punt terecht. Dat Suriname bij onvoldoende beschikbaar vermogen tijdelijk moet afschakelen, wordt ook door Mehairjan en Tedjoe niet ontkend.

De vraag is waarom dat tekort in 2026 überhaupt zo groot is geworden — en welk concreet plan er ligt om te voorkomen dat dezelfde discussie volgend jaar opnieuw wordt gevoerd.