RINIEUWS waarschuwde al in 2025 voor Jin Chan: Simons erkent chaos, onderzoek echtgenoot roept vragen op

PARAMARIBO – President Jennifer Geerlings-Simons heeft maandag 9 november erkend dat de Surinaamse overheid onvoldoende zicht heeft op de opslag, handel en verspreiding van Jin Chan, een chemisch middel dat bij goudwinning wordt gebruikt. De president spreekt van chaos en heeft de import voorlopig stopgezet. Opmerkelijk is dat de risico’s en de gebrekkige controle al jaren onderwerp van discussie zijn. RINIEUWS waarschuwde in februari 2025 voor de gevaren van chemische goudwinning, terwijl de echtgenoot van de president, Glenn Geerlings, al in 2018 betrokken was bij een technisch onderzoek naar Jin Chan.

Tijdens de persconferentie werd Simons gevraagd hoeveel van het middel inmiddels is opgespoord of in beslag genomen en waar de onderschepte chemicaliën worden bewaard. Concrete hoeveelheden of opslagplaatsen kon zij niet noemen.

Volgens het staatshoofd zou de overheid bij een vergunningplichtig product moeten weten wie het importeert, aan wie het wordt verkocht en hoe het wordt vervoerd. Die gegevens bleken echter niet beschikbaar.

“Het is gewoon chaos”, verklaarde Simons.

De Nationale Milieu Autoriteit (NMA) heeft inmiddels opdracht gekregen de ontbrekende informatie te verzamelen.

RINIEUWS trok in 2025 al aan de bel

Voor RINIEUWS is deze kwestie niet nieuw. In februari 2025 publiceerde het nieuwsplatform het artikel Surinaamse milieu wordt vergiftigd door cyanide en corruptie, waarin aandacht werd besteed aan Jin Chan, chemische goudwinning en tekortkomingen in het milieutoezicht.

Ook de opslag van gevaarlijke stoffen, de controle op de invoer en de mogelijke gevolgen voor mens en milieu werden aan de orde gesteld. Daarbij werd aangedrongen op onafhankelijk onderzoek en meer transparantie over ondernemingen die dergelijke middelen gebruiken.

In augustus 2026 kwam RINIEUWS opnieuw op het onderwerp terug, nadat de verontreiniging van de Saramaccarivier vragen opriep over de gebruikte goudwinningsmethoden en het optreden van de overheid.

Dat de problemen pas nu tot een importstop hebben geleid, maakt de vraag relevant wat de verantwoordelijke instanties met eerdere waarschuwingen hebben gedaan.

Echtgenoot Simons betrokken bij onderzoek uit 2018

De naam van Glenn Geerlings kwam in september 2026 opnieuw naar voren tijdens een uitzending van D-TV Express. Sibrano Piqué, woordvoerder van Alu Trading, verwees naar een eerder onderzoek naar Jin Chan en stelde dat het middel met toestemming werd ingevoerd.

Geerlings en Tirzah Karsowidjojo worden genoemd als opstellers van het technische document Procedure JINCHAN Heap Leaching in de kleinschalige goud mijnbouw uit 2018. De Ware Tijd berichtte daarover op 10 juli 2025. Het document houdt verband met onderzoek bij UNASAT.

RINIEUWS besteedde op 28 september eveneens aandacht aan de betrokkenheid van Geerlings.

Het bestaan van een technisch onderzoek betekent niet automatisch dat de onderzoekers bevoegd waren importvergunningen af te geven. Evenmin is aangetoond dat Geerlings persoonlijk verantwoordelijk is voor de latere verspreiding van het middel of voor ontstane milieuschade.

De vraag is wel welke rol het onderzoek heeft gespeeld bij de toelating en toepassing van Jin Chan. Welke conclusies werden destijds getrokken, welke voorwaarden werden aanbevolen en hebben overheidsinstanties het document gebruikt bij hun besluitvorming?

Nu de president ernstige tekortkomingen in het toezicht erkent, is openheid over deze voorgeschiedenis noodzakelijk.

NMA kende de risico’s, maar toezicht bleef achter

In juli 2025 verklaarde NMA-directeur Vanessa Gefferie tegenover De Ware Tijd dat de samenstelling van Jin Chan niet constant was en aanvullend onderzoek noodzakelijk werd geacht.

Naast het document uit 2018 was er een onderzoek uit 2021 van het Nederlandse Falck Fire Services, uitgevoerd in opdracht van Alu Trading. Dat was grotendeels gebaseerd op beschikbare documentatie en informatie van de opdrachtgever en vormde geen volledige laboratoriumanalyse van alle verhandelde samenstellingen.

Bij een chemisch middel waarvan de samenstelling kan verschillen, is dat een belangrijk gegeven. De beoordeling van één productvariant biedt immers niet automatisch zekerheid over andere partijen.

Daar komt een opvallend verschil in de verklaringen over vergunningverlening bij. Gefferie stelde in juli 2025 dat de NMA had gevraagd Jin Chan op de negatieve importlijst te plaatsen, zodat invoer vergunningplichtig zou worden. Volgens haar was die verplichting destijds nog niet ingevoerd.

Simons omschreef het middel op 9 november 2026 juist als vergunningplichtig.

Wanneer is deze wijziging doorgevoerd, welke bedrijven hebben sindsdien een vergunning gekregen en welke voorwaarden golden voor opslag, transport en verkoop? Die informatie is nodig om vast te stellen waar het toezicht is tekortgeschoten.

Controles brachten eerder tekortkomingen aan het licht

Ook bij goudwinningsactiviteiten op de Maripaston-concessie van staatsmijnbouwbedrijf Grassalco werden eerder problemen geconstateerd.

Suriname Herald berichtte in september 2026 over een NMA-inspectie uit oktober 2025 bij Save Residence N.V., een onderneming die op de concessie actief was. Volgens de gepubliceerde gegevens voldeed het bedrijf voor 52,42 procent aan de onderzochte voorschriften.

Onder meer structurele milieumonitoring, een voorraadregister voor Jin Chan en voldoende procedures voor chemische incidenten ontbraken. Daarnaast werden verhoogde concentraties van bepaalde stoffen in het goudwinningssysteem vastgesteld.

Deze bevindingen bewijzen op zichzelf niet dat de onderneming verantwoordelijk was voor de latere vervuiling van de Saramaccarivier. Ze tonen wel aan dat toezichthouders eerder concrete tekortkomingen hadden gesignaleerd.

Desondanks beschikt de overheid volgens de president nog altijd niet over een volledig overzicht van de opslag en verspreiding van Jin Chan.

Saramaccarivier: water onderzocht, bewoners nog niet

De vervuiling van de Saramaccarivier heeft de gevolgen van ontoereikend milieutoezicht opnieuw onder de aandacht gebracht. Bij eerdere onderzoeken werden onder meer cyanide en zware metalen aangetroffen.

Simons verklaarde dat recente metingen van de waterkwaliteit gunstige resultaten hebben opgeleverd en dat de controles worden voortgezet.

Op de vraag of ook de gezondheid van bewoners langs de rivier is onderzocht, kon zij echter geen afgerond onderzoek presenteren. Volgens de president is hierover met Volksgezondheid gesproken en zal aan onderzoek naar mogelijke blootstelling aan kwik en andere zware metalen worden gewerkt.

Een verbeterde waterkwaliteit sluit eventuele gezondheidsschade door eerdere blootstelling niet uit. Voor bewoners die afhankelijk zijn van de rivier blijft daarom duidelijkheid over hun gezondheid van groot belang.

De regering wil daarnaast bronrivieren extra beschermen, goudwinningslocaties inventariseren en de NMA versterken met personeel, middelen en een raad van toezicht. Wanneer die versterking volledig gerealiseerd zal zijn, is nog niet duidelijk.

Wie neemt verantwoordelijkheid voor de jarenlange tekortkomingen?

Simons heeft aangekondigd dat alle goudwinningslocaties, legaal en illegaal, in kaart moeten worden gebracht. Ook wil de regering onderzoeken welke chemicaliën daar worden toegepast.

De maatregelen kunnen noodzakelijk zijn, maar roepen tegelijkertijd de vraag op waarom een dergelijk overzicht niet eerder is opgesteld.

Het dossier kent inmiddels een lange voorgeschiedenis. In 2018 werd een technische procedure voor Jin Chan beschreven. In 2025 verschenen waarschuwingen over de samenstelling en het milieutoezicht. In 2026 volgden nieuwe onderzoeken, maatschappelijke onrust en uiteindelijk een importstop.

Daarmee gaat deze kwestie verder dan de vraag of de president nu de juiste maatregelen neemt. Ook moet worden vastgesteld welke besluiten eerdere verantwoordelijke instanties hebben genomen, welke adviezen daarbij zijn gebruikt en waarom controles onvoldoende functioneerden.

Het onderzoek waarbij Glenn Geerlings betrokken was, verdient in dat verband een inhoudelijke toelichting. Niet omdat zijn huwelijk met de president op zichzelf wijst op belangenverstrengeling, maar omdat duidelijk moet worden of en hoe dat onderzoek invloed heeft gehad op de latere besluitvorming.

Openbaarmaking van de oorspronkelijke onderzoeksdocumenten, importvergunningen en controleverslagen kan een belangrijk deel van die vragen beantwoorden.

RINIEUWS waarschuwde in 2025 al voor de risico’s van chemische goudwinning. Ruim anderhalf jaar later erkent de president dat de overheid onvoldoende weet waar een van de gebruikte middelen zich bevindt.

De importstop kan verdere aanvoer voorlopig beperken, maar lost de vragen over het verleden niet op.

Want als er jarenlang onderzoek is gedaan, waarschuwingen zijn gepubliceerd en toezichthouders tekortkomingen hebben vastgesteld, dan moet de overheid niet alleen uitleggen wat zij vanaf nu gaat doen, maar vooral waarom er niet eerder effectief is ingegrepen.

Bronnen: