China wijst Trumps oproep af: Beijing wil geen militaire rol in Hormuz-crisis

De spanningen rond de strategische Straat van Hormuz lopen verder op, terwijl voormalig Amerikaans president Donald Trump openlijk druk probeert uit te oefenen op China om zich te mengen in de crisis. Volgens analisten in Beijing is de kans echter klein dat Xi Jinping aan die oproep zal gehoorzamen.

Tijdens een interview met de Financial Times stelde Trump dat China een groot belang heeft bij het openhouden van de cruciale olieroute. Volgens hem zou zelfs 90% van de Chinese olie via de Straat van Hormuz worden vervoerd.

Die uitspraak blijkt echter feitelijk onjuist.

China afhankelijk, maar niet zoals Trump beweert

Volgens energie-analisten loopt ongeveer 40% van de Chinese olie-import via de Straat van Hormuz, nog steeds een aanzienlijk deel, maar veel minder dan de door Trump genoemde 90 procent.

De zeestraat tussen Iran en Oman is een van de belangrijkste energiecorridors ter wereld:

• Ongeveer 20% van de wereldwijde oliehandel passeert jaarlijks de Straat van Hormuz.
• Dagelijks gaat het om 17 tot 20 miljoen vaten olie.
• Ook een groot deel van de wereldhandel in LNG (vloeibaar aardgas) loopt via deze route.

Wanneer de doorgang wordt geblokkeerd, kan dat onmiddellijk gevolgen hebben voor de mondiale energieprijzen en voor economieën in Azië, Europa en Amerika.

Diplomatieke spanning rond geplande top

Ondertussen staat er een belangrijke top tussen de Verenigde Staten en China gepland later deze maand. Diplomaten uit beide landen hebben de afgelopen dagen in Parijs overleg gevoerd over de agenda van dat bezoek.

Het doel van de ontmoeting is het stabiliseren van de relatie tussen de twee grootste economieën ter wereld. Op tafel liggen onder meer:

• handelsovereenkomsten
• export van zeldzame aardmetalen uit China
• Amerikaanse technologie-export naar China

Als de top wordt geannuleerd, kan dat volgens diplomaten een zware klap betekenen voor bedrijven en investeringen in beide landen.

China weigert militair in te grijpen

Ondanks de druk uit Washington verwachten analisten niet dat Beijing militair zal ingrijpen in de Golfregio. Daar zijn meerdere redenen voor.

Ten eerste heeft China historisch gezien nauwelijks militaire interventies buiten zijn regio uitgevoerd. Het land benadrukt meestal diplomatie en onderhandelingen.

Daarnaast heeft Beijing de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran scherp veroordeeld. Volgens de Chinese regering moet de crisis worden opgelost via dialoog en niet via militaire escalatie.

Ten slotte heeft China ook sterke economische banden met Iran. Het land is een van de grootste afnemers van Iraanse olie en een belangrijke handelspartner van Teheran.

Er circuleren zelfs berichten – al zijn die nog niet bevestigd – dat Iraanse autoriteiten Chinese olietransporten mogelijk nog steeds laten passeren, ondanks de spanningen rond de zeestraat.

Geopolitiek schaakspel

Sommige geopolitieke analisten zien in de crisis een strategisch voordeel voor China. Terwijl de Verenigde Staten militair betrokken raken bij het conflict rond Iran, kan Beijing volgens hen zichzelf presenteren als een alternatieve diplomatieke bemiddelaar in het Midden-Oosten.

China onderhoudt namelijk tegelijkertijd relaties met meerdere rivalen in de regio, waaronder:

• Iran
• Israël
• Golfstaten zoals Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten

Die evenwichtspolitiek staat in contrast met de Amerikaanse strategie, die vaak duidelijke bondgenoten kiest.

Economische drukmiddelen over en weer

Hoewel Trump probeert druk uit te oefenen door te dreigen met het annuleren van de top met China, beschikt Beijing zelf ook over sterke economische kaarten.

China controleert een groot deel van de wereldwijde productie van zeldzame aardmetalen, die essentieel zijn voor onder andere:

• militaire technologie
• raketsystemen
• elektronische apparaten

Daarnaast zijn Amerikaanse sectoren afhankelijk van Chinese markten voor onder meer:

• landbouwproducten zoals soja
• vliegtuigorders bij Boeing

Dat maakt duidelijk dat het geopolitieke conflict rond Hormuz zich niet alleen op militair vlak afspeelt, maar ook op economisch terrein.

Onzekere toekomst

Voorlopig lijkt Beijing niet van plan om Trump te volgen in een militaire strategie rond de Straat van Hormuz.

De vraag blijft echter hoe lang de spanningen zullen aanhouden.

Als de oliehandel langdurig wordt verstoord of de diplomatieke top tussen Washington en Beijing mislukt, kan dat grote gevolgen hebben voor de wereldeconomie.