
NEW YORK — Venezuela zegt aan de vooravond te staan van een ingrijpende politieke koerswijziging. Waarnemend president Delcy Rodríguez heeft bij de Verenigde Naties verkiezingen aangekondigd, openlijk toenadering gezocht tot de Verenigde Staten en president Donald Trump bedankt. Tegelijkertijd maakte zij duidelijk dat Caracas zijn historische aanspraak op het door Guyana bestuurde Essequibo-gebied niet laat varen.
Rodríguez gebruikte haar toespraak tijdens de 81ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties om een beeld neer te zetten van een Venezuela dat volgens haar een nieuwe politieke fase ingaat.
De opvallendste boodschap was dat er verkiezingen zullen worden gehouden.
Rodríguez kondigde aan dat haar regering een proces van democratische transitie is begonnen. Volgens haar moet dat leiden tot een Venezuela dat vrijer, welvarender en politiek stabieler wordt.
Daarbij deed zij een duidelijke toezegging:
“In Venezuela zullen verkiezingen plaatsvinden.”
Volgens Rodríguez is inmiddels een politieke dialoog begonnen met delen van de oppositie. Het doel daarvan zou zijn een verkiezingsproces tot stand te brengen waarin politieke partijen onder gelijke voorwaarden kunnen deelnemen.
Maar één cruciaal gegeven bleef achterwege: wanneer die verkiezingen worden gehouden.
Rodríguez zei dat het Venezolaanse volk en de instituties van het land uiteindelijk moeten bepalen wanneer het juiste moment daarvoor is. Daarmee ligt er wel een verkiezingsbelofte, maar nog geen concreet tijdpad.
Nog opvallender was de toon richting Washington.
Na jaren van zware spanningen tussen Venezuela en de Verenigde Staten bedankte Rodríguez president Donald Trump en zijn regering expliciet voor de bereidheid om opnieuw te werken aan diplomatieke betrekkingen en samenwerking.
Volgens haar proberen beide landen hun geschillen voortaan via dialoog op te lossen.
De samenwerking moet zich onder andere richten op energie, economische betrekkingen en de gezamenlijke bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit.
Rodríguez wees er bovendien op dat de presidenten van Venezuela en de Verenigde Staten lange tijd niet rechtstreeks met elkaar hadden gesproken. De nieuwe contacten presenteerde zij als onderdeel van een bredere poging om de Venezolaanse relaties met Washington en andere landen opnieuw op te bouwen.
Ook op energiegebied wil Caracas een belangrijke rol spelen. Rodríguez verwees naar een recente overeenkomst tussen Venezuela en de Verenigde Staten, die volgens haar moet bijdragen aan de energiezekerheid van het westelijk halfrond en aan het herstel van de Venezolaanse economie.
Wie dacht dat de nieuwe diplomatieke koers ook betekent dat Venezuela zijn regionale territoriale claims afzwakt, kreeg tijdens dezelfde toespraak een ander signaal.
Rodríguez bracht midden in haar VN-toespraak opnieuw Essequibo ter sprake.
Venezuela beschouwt het omvangrijke, grondstofrijke gebied dat internationaal als onderdeel van Guyana wordt bestuurd als grondgebied waarop Caracas historische rechten heeft.
Rodríguez riep Guyana op het geschil via onderhandelingen op basis van het Akkoord van Genève op te lossen.
Volgens haar zijn overeenkomsten die rechtstreeks tussen landen tot stand komen duurzamer dan oplossingen die door externe instanties worden opgelegd.
Daarmee blijft een fundamenteel verschil tussen Georgetown en Caracas overeind: Venezuela legt de nadruk op directe onderhandelingen, terwijl Guyana inzet op juridische beslechting van het grensgeschil.
De VN-toespraak laat daarmee een opvallende combinatie zien.
Richting Washington spreekt Venezuela over dialoog, samenwerking en herstel van betrekkingen. Binnen Venezuela spreekt Rodríguez over politieke hervormingen, deelname van de oppositie en toekomstige verkiezingen.
Maar richting Guyana houdt Caracas vast aan zijn historische aanspraak op Essequibo.
Rodríguez presenteert Venezuela als een land dat uit een periode van politieke en economische crisis wil komen en opnieuw aansluiting zoekt bij de internationale gemeenschap. Ze zei dat het land relaties met de Verenigde Staten, buurlanden en de rest van de wereld wil herstellen op basis van respect en gelijkwaardigheid.
De komende periode zal moeten blijken hoeveel van die aangekondigde koerswijziging daadwerkelijk wordt uitgevoerd.
Voor Guyana is in ieder geval één boodschap uit New York glashelder: de Venezolaanse toenadering tot Washington betekent voorlopig niet dat Caracas zijn claim op Essequibo opgeeft.