De Hoop Scheffer: oorlog in Midden-Oosten kan Europa direct meesleuren

De oorlog in het Midden-Oosten dreigt verder te escaleren en kan ook Europa direct raken. Dat waarschuwde oud-secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer maandag in een interview bij het televisieprogramma Buitenhof. Volgens hem ontbreekt momenteel een duidelijke strategie achter de militaire acties en moet Europa zich voorbereiden op een onzekere geopolitieke toekomst.

Mossad-informatie mogelijk aanleiding voor aanval

Volgens De Hoop Scheffer zou de Israëlische aanval mogelijk zijn uitgevoerd nadat de Israëlische inlichtingendienst Mossad informatie had ontvangen dat een groot deel van het Iraanse leiderschap zich op één locatie bevond.

Hij benadrukte echter dat deze informatie afkomstig is uit één bron en daarom niet definitief bevestigd kan worden. Tegelijkertijd wijst hij erop dat de spanningen rond Iran al langer oplopen, mede door zorgen over het Iraanse nucleaire programma.

Vermissing van verrijkt uranium

Een ander punt van zorg is volgens De Hoop Scheffer het mogelijke verdwijnen van ongeveer 400 kilogram relatief hoogverrijkt uranium. Als zou blijken dat Iran daadwerkelijk verder werkt aan een kernwapenprogramma, zou dat volgens hem door Israël en de Verenigde Staten worden gezien als een directe dreiging.

Tegelijkertijd benadrukte hij dat de bewijslast hiervoor bij Washington ligt.

“Als er sprake is van een onmiddellijke dreiging, dan moet dat bewezen worden,” stelde De Hoop Scheffer.

Europa te afhankelijk van de Verenigde Staten

Tijdens het gesprek uitte De Hoop Scheffer ook zorgen over de positie van Europa. Volgens hem zijn Europese landen nog steeds sterk afhankelijk van de Verenigde Staten voor hun veiligheid.

Hij sprak zelfs van een gevoel van “verlatingsangst” wanneer het gaat om de huidige koers van Washington.

Volgens de oud-NAVO-chef moet Europa sneller werk maken van een eigen defensiestrategie en minder afhankelijk worden van Amerikaanse militaire steun.

Iran ook verbonden met oorlog in Oekraïne

De Hoop Scheffer wees er daarnaast op dat de oorlog in het Midden-Oosten niet los kan worden gezien van de oorlog in Oekraïne. Iran levert volgens hem duizenden Shahed-drones aan Rusland, die door het Russische leger worden gebruikt tegen Oekraïense doelen.

Daarmee raakt het conflict volgens hem ook direct aan de Europese veiligheid.

“Iran is daardoor niet alleen een probleem voor het Midden-Oosten, maar ook voor Europa,” aldus De Hoop Scheffer.

Risico op verdere escalatie

De geopolitieke spanningen kunnen volgens analisten ook grote economische gevolgen hebben. Zo wordt gevreesd voor verstoringen in de energievoorziening en mogelijke spanningen rond de strategisch belangrijke Straat van Hormuz.

Ook China volgt de ontwikkelingen nauwlettend. Volgens De Hoop Scheffer heeft Beijing grote belangen in de regio vanwege zijn energievoorziening, maar verwacht hij niet dat China direct militair zal ingrijpen.

Wel kan het conflict volgens hem uitgroeien tot een breder geopolitiek machtsspel tussen wereldmachten.

Europese strategie ontbreekt

Volgens De Hoop Scheffer staat Europa nu voor een moeilijke keuze. Enerzijds wil het vasthouden aan het internationaal recht, maar anderzijds kunnen geopolitieke belangen regeringen dwingen om toch militair of politiek betrokken te raken.

“De situatie is het begin van een moeilijke politieke afweging,” zei hij.

Volgens hem moet Europa dringend bepalen welke rol het wil spelen in een wereld waarin de internationale politiek steeds meer wordt bepaald door machtspolitiek.