Gesprekken tussen piloten en luchtverkeersleiding blijven geheim na Woo-zaak van bewoners”

De rechtbank Rotterdam heeft bepaald dat geluidsopnames en transcripties van gesprekken tussen piloten en luchtverkeersleiders voorlopig niet openbaar hoeven te worden gemaakt. De uitspraak volgt op een rechtszaak die was aangespannen door de Vereniging Bewoners Tegen Vliegtuigoverlast (BTV) tegen Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL).

Woo-verzoek over vluchten rond Rotterdam Airport

BTV had begin 2025 op basis van de Wet open overheid (Woo) gevraagd om openbaarmaking van delen van radio- en telefoongesprekken (R/T) tussen piloten en verkeersleiders. Het ging om de eerste twaalf minuten van communicatie tijdens tien specifieke vluchten, waarvan negen vanaf Rotterdam The Hague Airport.

De bewonersvereniging wilde vooral inzicht krijgen in momenten waarop piloten toestemming vragen om af te wijken van de standaard vliegroute. Volgens BTV zou dat kunnen aantonen waarom vliegtuigen soms over woonwijken vliegen.

LVNL weigerde de openbaarmaking en stelde dat de gesprekken niet openbaar mogen worden gemaakt.

Rechtbank: eerste weigering onjuist

De rechtbank oordeelde dat LVNL het verzoek niet automatisch mocht afwijzen op basis van artikel 8.8 van de Woo. Dat artikel sluit bepaalde informatie uit wanneer andere wetgeving dat bepaalt.

Volgens de rechtbank geldt die uitzondering alleen voor informatie die specifiek is verzameld in het kader van Europese regels voor het melden van luchtvaartincidenten. De radio- en telefooncommunicatie tussen piloten en luchtverkeersleiding wordt echter ook voor andere doeleinden verzameld, zoals toezicht en internationale luchtvaartregels.

Daarom kreeg BTV op dit punt gedeeltelijk gelijk.

Toch geen openbaarmaking

Hoewel de eerste juridische grond voor de weigering werd afgewezen, blijft het uiteindelijke resultaat hetzelfde: de gesprekken hoeven niet openbaar te worden gemaakt.

De rechtbank vindt dat LVNL zich terecht beroept op een andere uitzondering in de Woo, namelijk het belang van het goed functioneren van de organisatie.

Volgens de rechter kan openbaarmaking ervoor zorgen dat piloten en verkeersleiders zich minder vrij voelen om tijdens vluchten volledig open te communiceren. Dat kan volgens LVNL gevolgen hebben voor de veiligheid van de luchtvaart.

De rechtbank oordeelde dat dit belang zwaarder weegt dan het algemene belang van openbaarheid.

Veiligheid en vertrouwelijkheid

Een belangrijk argument is de zogenoemde “cultuur van billijkheid” in de luchtvaartsector. Die houdt in dat betrokkenen vrij incidenten of mogelijke risico’s moeten kunnen melden zonder angst dat communicatie later openbaar wordt.

Als gesprekken openbaar zouden worden gemaakt, kan dat volgens LVNL leiden tot minder open communicatie, wat uiteindelijk de veiligheid van het luchtverkeer kan beïnvloeden.

Proceskosten en griffierecht

Omdat de rechtbank oordeelde dat de eerste weigering juridisch onjuist was, is het beroep van BTV gedeeltelijk gegrond.

LVNL moet daarom:

• het griffierecht van €385 terugbetalen
• €1.868 aan proceskosten vergoeden

Ondanks dat blijft de kern van de zaak overeind: de gevraagde geluidsopnames hoeven niet openbaar gemaakt te worden.

Tegen de uitspraak kan nog hoger beroep worden ingesteld bij de Raad van State.