BABY’S IN DE GEVARENZONE: BOLIVIA SLAAT ALARM OVER KWIK, SURINAME IS GEWAARSCHUWD

PARAMARIBO – Alarmerende onderzoeksresultaten uit het Boliviaanse Amazonegebied zetten opnieuw de schijnwerpers op de gevolgen van kwikvervuiling door goudwinning. Negen op de tien onderzochte inheemse vrouwen hadden kwikwaarden boven de gehanteerde referentiewaarde. In een pilotstudie meldde 41 procent van de geëvalueerde vrouwen minstens één spontane miskraam en onderzoekers rapporteerden afwijkingen in bloed en leverfuncties en schade aan DNA. Voor Suriname is dit geen ver-van-mijn-bedverhaal. Tussen 2016 en 2019 werden hier al hoge kwikwaarden gemeten bij zwangere vrouwen uit het binnenland. In 2026 is de vraag opnieuw actueel door de ernstige vervuiling en vissterfte in de Saramaccarivier.

Kwik wordt bij kleinschalige goudwinning gebruikt om goud uit sediment te halen. Wanneer het in het milieu terechtkomt, kan het worden omgezet in methylkwik en zich ophopen in vissen.

Voor zwangere vrouwen is dat bijzonder zorgwekkend. Methylkwik kan de placenta passeren en de ontwikkeling van de hersenen en het zenuwstelsel van het ongeboren kind aantasten.

9 OP DE 10 VROUWEN BOVEN REFERENTIEWAARDE

Onderzoek onder 119 inheemse vrouwen, voornamelijk in de vruchtbare leeftijd en afkomstig uit gemeenschappen rond de rivieren Beni en Madre de Dios in Bolivia, bracht hoge blootstelling aan het licht. Ongeveer negen op de tien onderzochte vrouwen hadden kwikconcentraties boven de gehanteerde referentiewaarde van 1 ppm.

In het stroomgebied van de Beni werden gemiddelde waarden van ruim 5 ppm gemeld. Bij sommige vrouwen liep de gemeten concentratie op tot ongeveer 22 ppm. De blootstelling wordt vooral in verband gebracht met het eten van vis uit rivieren in gebieden waar goudwinning plaatsvindt.

41 PROCENT MELDT SPONTANE MISKRAAM

Een pilotstudie naar de gezondheid van de vrouwen leverde nog een opvallend cijfer op: 41 procent van de geëvalueerde vrouwen meldde minstens één spontane miskraam te hebben meegemaakt.

Onderzoekers rapporteerden daarnaast veranderingen in rode bloedcellen en hemoglobine. Bij 52 tot 60 procent werden verhoogde waarden van alkalische fosfatase vastgesteld, een indicator die onder meer wordt gebruikt bij onderzoek naar lever- en galwegfunctie.

Ook werden afwijkingen in cholesterol en triglyceriden en beschadigingen aan DNA-strengen gerapporteerd.

Het onderzoek bewijst echter niet dat kwik de gemelde miskramen heeft veroorzaakt. Daarvoor is uitgebreider onderzoek nodig. Uit de openbare onderzoeksinformatie blijkt bovendien niet hoeveel van de 119 vrouwen precies de vragen over miskramen hebben beantwoord.

Ook verhalen over baby’s die met lichamelijke afwijkingen worden geboren, kunnen op basis van het beschikbare onderzoek niet rechtstreeks aan kwik uit de Boliviaanse goudwinning worden toegeschreven. Wat wél is vastgesteld, is de hoge blootstelling van de onderzochte vrouwen.

SURINAME WERD JAREN GELEDEN AL GEWAARSCHUWD

Ook in Suriname zijn zwangere vrouwen onderzocht.

Binnen het MeKiTamara/CCREOH-onderzoek werden tussen december 2016 en juli 2019 zwangere vrouwen uit Paramaribo, Nickerie en het binnenland gevolgd. De belangrijkste wetenschappelijke resultaten verschenen in 2020.

Voor een afzonderlijke studie naar zwangerschappen in het binnenland werden tussen april 2017 en december 2018 in totaal 204 zwangerschappen gevolgd. Van 178 vrouwen waren geschikte haarmonsters beschikbaar.

De studie, gepubliceerd op 5 juni 2020, liet zien dat 93 procent van deze vrouwen met beschikbare haarmetingen een kwikconcentratie had boven het actieniveau van 1,1 microgram per gram dat de onderzoekers aan de Amerikaanse Environmental Protection Agency koppelden.

De mediane concentratie bedroeg ongeveer 3,48 microgram per gram.

Van de 204 zwangerschappen resulteerden 198 in een levendgeboren kind, vijf in een doodgeboren kind en één in een miskraam. Bij 15,7 procent was sprake van vroeggeboorte en 8,1 procent van de baby’s had een laag geboortegewicht.

De onderzoekers vonden geen eenvoudig verband waarbij een hogere kwikconcentratie automatisch leidde tot deze zwangerschapsuitkomsten. De doodgeboorten, miskraam en vroeggeboorten kunnen daarom niet zonder bewijs aan kwik worden toegeschreven.

BINNENLAND VIJF TOT ZES KEER HOGER

Een andere studie, gepubliceerd op 28 mei 2020, maakte het verschil tussen het binnenland en de kust zichtbaar. Daarvoor werden haarmonsters onderzocht van 525 zwangere vrouwen uit Paramaribo, 192 uit Nickerie en 165 uit het binnenland.

De mediane kwikconcentratie bedroeg 0,63 µg/g in Paramaribo, 0,74 µg/g in Nickerie en 3,64 µg/g in het binnenland. De waarde bij de vrouwen uit het binnenland lag daarmee ongeveer vijf tot zes keer hoger. Bij sommige vrouwen werd zelfs een concentratie tot 31,53 µg/g gemeten.

Ook in het bloed was het verschil groot: mediaan 19,59 µg/l in het binnenland, tegenover 2,71 in Paramaribo en 1,91 in Nickerie.

Ongeveer 97 procent van het totale kwik in het haar bestond uit methylkwik. De onderzoekers identificeerden lokale zoetwatervis als een belangrijke blootstellingsroute.

EN DAN STERVEN IN 2026 DE VISSEN

De Surinaamse metingen zijn inmiddels jaren oud. Ze zeggen dus niet hoe hoog de kwikbelasting bij zwangere vrouwen vandaag is.

Maar juist in 2026 werd Suriname opnieuw geconfronteerd met een ernstige milieuramp in het binnenland.

Na massale vissterfte in de bovenloop van de Saramaccarivier werden water- en vismonsters onderzocht. In de eerste wateranalyses werden onder andere kwik en cyanide aangetroffen, aanvankelijk onder de gehanteerde normwaarden. Tegelijk werden verhoogde concentraties van onder meer ijzer, aluminium, mangaan en zwevende stoffen vastgesteld.

De Nationale Milieu Autoriteit hield rekening met een mogelijke ongecontroleerde lozing van een chemische substantie.

Bewoners kregen uit voorzorg het advies geen vis uit het getroffen gebied te eten en het rivierwater niet te gebruiken voor drinken, koken, baden, wassen of zwemmen. Bij vervolgonderzoek werden ook zware metalen en cyanide in onderzochte levende vissen aangetroffen.

GOUDWINNING KOMT IN BEELD

Het onderzoek richtte zich vervolgens onder meer op het gebied rond de Moeroekreek en activiteiten binnen de Maripaston-concessie van Grassalco. President Jennifer Simons overlegde hierover in september met de directie en raad van commissarissen van het staatsbedrijf.

Minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen verklaarde dat eerste onderzoeksrapporten wezen op een mogelijke relatie met activiteiten vanuit de Maripaston-concessie. Een definitieve oorzaak is nog niet vastgesteld.

Monsters zijn voor aanvullend onderzoek naar Canada gestuurd. De regering wil daarnaast breder kijken naar heap leaching en andere goudwinningsprocessen, waaronder het gebruik en de opslag van chemicaliën en de verwerking van restmateriaal.

WAT ZIJN DE WAARDEN VANDAAG?

Daarmee ontstaat een vraag die na de Boliviaanse onderzoeksresultaten moeilijk te negeren is.

De hoge kwikwaarden bij Surinaamse zwangere vrouwen werden grotendeels gemeten tussen 2016 en 2019. Inmiddels zijn we jaren verder en wordt opnieuw onderzoek gedaan naar ernstige vervuiling van een rivier waarvan binnenlandbewoners afhankelijk zijn.

Wat zijn de kwikwaarden bij zwangere vrouwen en kinderen in het Surinaamse binnenland in 2026?

En welke structurele gezondheidsmonitoring heeft sinds de publicaties uit 2020 plaatsgevonden? Een rivier vol dode vissen is zichtbaar. Methylkwik dat via vis uiteindelijk in het menselijk lichaam terechtkomt, is dat niet. Bolivia en Suriname zijn niet één op één vergelijkbaar en het Boliviaanse onderzoek voorspelt niet wat in Suriname zal gebeuren.

Maar Suriname hoeft ook niet meer te wachten op bewijs dat blootstelling mogelijk is. Die blootstelling werd jaren geleden al bij zwangere vrouwen gemeten. De recente gebeurtenissen in de Saramaccarivier maken daarom één vraag opnieuw urgent: wat is er sinds die waarschuwingen gedaan om vrouwen, kinderen en binnenlandgemeenschappen tegen verdere blootstelling te beschermen?

Bolivia laat zien waarom die vraag niet nog eens jaren onbeantwoord kan blijven, Suriname is gewaarschuwd.

• Gran Kriki in verzet tegen activiteiten Dwarka: vragen over NMA-onderzoek
• SOMOHARDJO: ‘PAE NO LAW, MAAR PAE LOB A VOLK’
• NIEUWE DETAILS IN VKI-DOSSIER: BETALINGEN VOOR NIVS, DURE PICK-UPS EN VRAGEN OVER US$300.000
• BABY’S IN DE GEVARENZONE: BOLIVIA SLAAT ALARM OVER KWIK, SURINAME IS GEWAARSCHUWD
• SAMPIE: POLITIEK DOET ALSOF ZE TEGEN MENNONIETEN IS
• SURINAAMSE MOEDERS IN NEDERLAND SLAPEN MET KINDEREN IN PORTIEKEN
• SAMPIE STEUNT MENNONIETEN IN SURINAME, MAAR ERKENT FOUT BIJ FPIC
• WERELD OP SCHERP: EBOLA-UITBRAAK GROEIT RAZENDSNEL IN CONGO
• OLIEBOOM KOMT ERAAN: JULES SEDNEY HAVEN VERWACHT 300% GROEI
• ALI ZET VENEZUELA ONDER DRUK: RESPECTEER UITSPRAAK OVER ESSEQUIBO