Van Samson haalt uit naar EBS: ‘Surinamer betaalt voor inefficiëntie’

PARAMARIBO — De discussie over de problemen bij Energie Bedrijven Suriname (EBS) moet volgens parlementariër Cedric van Samson veel verder gaan dan de strijd binnen de vakbond, directeur Leo Brunswijk of de huidige load shedding. Volgens hem zit een belangrijk deel van het probleem dieper: een jarenlang gegroeid personeelsbestand, inefficiëntie en politieke terughoudendheid om daadwerkelijk in te grijpen.

Van Samson deed zijn uitspraken tijdens een interview op TBN waarin behalve EBS ook de situatie bij de Melkcentrale en de Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM) werd besproken. Zijn centrale boodschap is scherp: hogere tarieven kunnen volgens hem niet los worden gezien van de manier waarop staatsbedrijven worden bestuurd.

‘Surinamer kan niet betalen voor inefficiëntie’

Van Samson grijpt terug naar de situatie bij EBS rond 2017. Volgens hem werd destijds gesteld dat het elektriciteitsbedrijf met ongeveer 700 werknemers zou kunnen functioneren, terwijl er meer dan 1.300 mensen in dienst waren.

Dat EBS destijds ruim 1.300 personeelsleden telde, komt overeen met openbare berichtgeving uit die periode. Voor de stelling dat het bedrijf daadwerkelijk met ongeveer 700 werknemers zou kunnen functioneren, heeft Rinieuws geen onafhankelijke onderbouwing aangetroffen. Die uitspraak komt voor rekening van Van Samson.

Zijn punt is dat personeelskosten uiteindelijk onderdeel zijn van een veel grotere financiële puzzel. Geld dat structureel naar een te zwaar personeelsbestand gaat, kan volgens hem niet tegelijkertijd worden geïnvesteerd in onderhoud, uitbreiding van het netwerk en extra opwekkingscapaciteit.

“De Surinamer kan niet betalen voor inefficiëntie”, stelt Van Samson.

De discussie over efficiëntie bij EBS is niet nieuw. Van Samson vroeg eerder in De Nationale Assemblée om informatie over het personeelsbestand van nutsbedrijven en stelde ook toen dat burgers niet voor inefficiëntie zouden moeten opdraaien.

Load shedding is volgens Van Samson niet het hele verhaal

Daarmee plaatst hij ook de huidige discussie over load shedding in een bredere context.

Extreme weersomstandigheden en tekorten aan opwekkingscapaciteit kunnen volgens Van Samson een rol spelen, maar dat ontslaat de bedrijfsleiding en overheid niet van de verantwoordelijkheid om vooruit te plannen. Investeringen in productiecapaciteit, onderhoud en versterking van het elektriciteitsnet zijn volgens hem noodzakelijk.

Dat investeringsvraagstuk speelt al veel langer. In 2017 werd met steun van de Caribbean Development Bank bijvoorbeeld al een omvangrijk project gestart om delen van het Surinaamse elektriciteitsnet te moderniseren, nieuwe substations te bouwen en bestaande infrastructuur uit te breiden.

Voor Van Samson blijft daarom de vraag staan hoeveel financiële ruimte EBS voor dergelijke investeringen verliest wanneer de onderneming volgens hem niet efficiënt genoeg wordt georganiseerd.

Politieke prijs van ingrijpen

Van Samson gaat vervolgens een stap verder. Volgens hem ligt achter het uitblijven van ingrijpende hervormingen ook een politiek probleem.

Het verminderen of herschikken van personeel bij een groot staatsbedrijf kan politieke consequenties hebben, stelt hij. Werknemers hebben gezinnen, familieverbanden en politieke relaties. Daardoor kan een regering volgens hem terughoudend worden om maatregelen te nemen die maatschappelijk en electoraal weerstand kunnen oproepen.

“Je kan stemmen verliezen, dus men gaat dat niet doen”, zegt Van Samson.

Het is een politieke analyse van het parlementslid en geen vastgesteld motief van de regering. Maar Van Samson gebruikt het wel om een fundamentelere vraag op tafel te leggen: kan een staatsbedrijf werkelijk worden hervormd wanneer personeelsbeleid en politieke belangen door elkaar lopen?

Politieke benoemingen onder vergrootglas

Ook de wijze waarop leidinggevende functies bij staatsbedrijven worden ingevuld, moet volgens Van Samson opnieuw worden bekeken.

Hij vindt dat bij de benoeming van bestuurders minimaal moet worden gekeken naar hun ontwikkelingsvisie, doelstellingen en de resultaten die zij met beschikbare middelen denken te behalen.

Volgens hem kan Suriname niet blijven functioneren volgens een systeem waarbij na verkiezingen politieke partijen invloed krijgen op bepaalde staatsbedrijven en functies.

Daarbij wijst hij ook op de positie van EBS-directeur Leo Brunswijk. Van Samson merkt op dat vóór de verkiezingen veel politieke discussie bestond over diens positie en familieband met ABOP-leider Ronnie Brunswijk. Volgens Van Samson is die discussie sinds de nieuwe coalitie veel minder nadrukkelijk geworden.

Hij vraagt zich daarom af in hoeverre coalitiebehoud meespeelt bij de politieke omgang met EBS. Ook dit is een analyse van Van Samson; hij presenteert geen bewijs dat de regering vanwege coalitiebelangen afziet van maatregelen tegen de EBS-directie.

Niet alleen EBS

Van Samson trekt zijn kritiek vervolgens breder.

Bij de Melkcentrale Suriname zou het personeelsbestand volgens informatie waarover hij zegt te beschikken in ongeveer een jaar zijn gestegen van circa 75 naar 135 werknemers. Rinieuws heeft deze aantallen niet onafhankelijk kunnen verifiëren.

Voor Van Samson is de ontwikkeling echter reden om te waarschuwen voor hetzelfde patroon: staatsbedrijven die steeds meer personeel krijgen, waarna hogere kosten uiteindelijk terugkomen in de prijs van hun producten of in de behoefte aan financiële ondersteuning.

Ook bij SWM ziet hij een risico.

Van Samson erkent dat het waterbedrijf moet investeren. Meer woningen en aansluitingen betekenen immers dat productie- en distributiecapaciteit moeten meegroeien. Zijn waarschuwing richt zich daarom niet tegen investeringen, maar tegen de manier waarop het extra geld wordt besteed.

Hij roept de SWM-directie op te voorkomen dat het bedrijf volgens hem dezelfde weg opgaat als EBS en de Melkcentrale.

Burger betaalt steeds meer — waar blijft de efficiëntie?

Daarmee ontstaat een bredere discussie dan alleen de vraag wie EBS leidt of welke vakbond de werknemers vertegenwoordigt.

Burgers worden geconfronteerd met elektriciteits- en watertarieven, terwijl nutsbedrijven tegelijkertijd geld nodig hebben voor onderhoud, uitbreiding en nieuwe investeringen. De cruciale vraag is daarom hoeveel van iedere verdiende of ontvangen SRD daadwerkelijk naar een betere dienstverlening gaat.

Van Samson legt daarbij nadrukkelijk de verantwoordelijkheid bij zowel management als politiek.

Want wanneer burgers steeds dichter bij kostendekkende tarieven moeten betalen, groeit volgens zijn redenering ook het recht om te weten of de bedrijven waarvoor zij betalen zelf efficiënt functioneren.

En precies daar legt hij de pijnlijke vraag neer:

als de burger wél wordt gevraagd meer te betalen, wanneer wordt van staatsbedrijven geëist dat zij aantoonbaar efficiënter gaan werken?

• SIMONS ZEI DAT DE MENNONIETEN MOETEN GAAN — GOEDSCHALK VRAAGT WAAROM ER NOG NIETS GEBEURT
• ONDERWIJSBONDEN EISEN VÓÓR 1 OKTOBER DUIDELIJKHEID OVER NIEUWE LOONREEKS LEERKRACHTEN
• MOEDER JEUGDIGEN KOMT MET NIEUWE DETAILS OVER PA DIE WAPEN TROK
• NIEUWE BOND SLAAT ALARM OVER SECURITY EN MINING: ‘ARBEIDSWETGEVING WORDT VERTRAPT’
• VAN SAMSON OVER ABOP-DIRECTEUREN: ‘DIT PATROON VALT WEL HEEL ERG OP’
• Van Samson haalt uit naar EBS: ‘Surinamer betaalt voor inefficiëntie’
• RAMAUTARSING: SYSTEEM NIET VERANDERD, OLIEGELD VORMT RISICO
• NIEMAND GING KIJKEN — ESTHER (69) LAG MINSTENS VIJF DAGEN DOOD IN VERPLEEGHUIS
• STAATSOLIE TREKT USD 54 MILJOEN UIT VOOR 34 MW EXTRA STROOM — GAS UIT BLOK 52 RICHTING 2030
• TAS-RVC LEGT BOM ONDER DOSSIER: ‘ONDERZOEK GEBLOKKEERD, GELD NIET AFGEDRAGEN AAN STAAT’