
WASHINGTON/TEHERAN — De Amerikaanse president Donald Trump heeft een nieuw Iraans voorstel voor het heropenen van de Straat van Hormuz afgewezen. Kort daarna publiceerde hij een kaart waarop de strategische waterweg niet langer als de Strait of Hormuz, maar als de “Trump Strait” werd aangeduid. De opvallende actie komt op een moment waarop Iran via bemiddelaars probeert tot afspraken met Washington te komen over de vaarroute en een bredere beëindiging van het conflict.
Iran heeft tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties een plan naar voren gebracht om uit de impasse te komen. Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi verklaarde dat het voorstel via Qatar aan de Verenigde Staten was overgebracht. Volgens het plan zou Iran de Straat van Hormuz binnen zeven dagen weer kunnen openstellen wanneer aan verschillende voorwaarden wordt voldaan.
Teheran verlangt onder meer dat Washington de blokkade van Iraanse havens opheft en sancties tegen de verkoop van Iraanse olie versoepelt. Ook een staakt-het-vuren maakt deel uit van het voorstel. Daarnaast speelt de vrijgave van miljarden dollars aan bevroren Iraanse tegoeden een rol. Daarna zouden bredere onderhandelingen tussen beide landen kunnen beginnen.
Trump heeft inmiddels duidelijk gemaakt dat hij het voorstel niet accepteert. Tegen verslaggevers bevestigde de Amerikaanse president dat Iran een voorstel had gedaan, maar dat hij het had afgewezen. Washington verlangt op zijn beurt concessies van Iran, onder meer rond het Iraanse nucleaire programma.
Iran zegt ondertussen nog geen definitieve afwijzing via de officiële bemiddelaars te hebben ontvangen. Araghchi houdt daarom vast aan diplomatie en stelt dat Teheran wacht op een formele Amerikaanse reactie.
Opvallender werd het toen Trump een kaart publiceerde waarop de Straat van Hormuz was omgedoopt tot “TRUMP STRAIT”. Trump heeft die naam eerder naar voren gebracht en stelde daarbij dat de Verenigde Staten controle over de strategische vaarroute hebben verkregen.
Dat betekent echter niet dat de internationale naam van de Straat van Hormuz daadwerkelijk is veranderd. Een Amerikaanse president kan niet eenzijdig bepalen hoe een internationale waterweg wereldwijd wordt genoemd. Andere landen en internationale instellingen zijn niet verplicht zo’n Amerikaanse benaming over te nemen.
Achter de opvallende kaart speelt een veel grotere geopolitieke strijd. De Straat van Hormuz behoort tot de belangrijkste energieroutes ter wereld. Een aanzienlijk deel van de internationale oliehandel passeert normaal gesproken deze smalle doorgang tussen Iran en Oman.
Daarmee beschikt Iran over een belangrijk strategisch drukmiddel. Beperkingen van de scheepvaart kunnen gevolgen hebben voor olie-exporterende Golfstaten, internationale energieprijzen en uiteindelijk ook voor consumenten ver buiten het Midden-Oosten.
De Verenigde Staten proberen tegelijkertijd de vrije doorgang voor commerciële schepen te garanderen en hun militaire positie in het gebied te behouden. Iran betwist dat Washington volledige controle over de zeestraat heeft.
De afwijzing van het Iraanse voorstel maakt duidelijk dat beide partijen voorlopig nog ver uit elkaar staan. Iran koppelt volledige heropening van Hormuz aan politieke en economische concessies, terwijl Washington juist voorwaarden aan Teheran stelt.
En terwijl achter de schermen over sancties, olie, veiligheid en een mogelijk akkoord wordt onderhandeld, heeft Trump er nu nog een element aan toegevoegd: zijn eigen naam op een van de strategisch belangrijkste waterwegen ter wereld.