ILT brengt afvalcriminaliteit in kaart met nieuwe aanpak

RedactieNieuws uit Nederland5 oktober 2026235 Views

Home
Nieuws uit Nederland
ILT brengt afvalcriminaliteit in kaart met nieuwe aanpak

DEN HAAG — Achter een vrachtwagen met afval, een keurige factuur of een ogenschijnlijk normaal afvalbedrijf kan meer schuilgaan dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Nederlandse opsporingsdiensten proberen daarom scherper in beeld te krijgen waar in de afvalketen ruimte ontstaat voor fraude en milieucriminaliteit. Een nieuw zogenoemd ‘crime script’ moet helpen verdachte patronen eerder te herkennen.

Afval legt vaak een lange weg af voordat het uiteindelijk wordt verwerkt. Bij die keten kunnen producenten, inzamelaars, transporteurs, handelaren, tussenpersonen en afvalverwerkers betrokken zijn.

Juist die complexiteit kan mogelijkheden bieden om illegale praktijken te verbergen tussen reguliere bedrijfsactiviteiten.

Het kan bijvoorbeeld gaan om afval dat bewust verkeerd wordt geregistreerd, illegale verwerking of afvalstromen die op papier anders worden voorgesteld dan ze in werkelijkheid zijn.

Van afvalproducent tot eindverwerker

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft daarom een zogenoemd crime script afval ontwikkeld. Daarmee wordt stap voor stap in kaart gebracht hoe de afvalketen functioneert, waar mogelijke criminaliteit kan plaatsvinden en welke signalen daarop kunnen wijzen.

Het systeem kijkt niet uitsluitend naar het bedrijf dat uiteindelijk afval verwerkt.

Ook de weg daarvoor is belangrijk: wie produceert het afval, wie haalt het op, wie vervoert het, welke handelaren of tussenpersonen zitten ertussen en waar eindigt het materiaal uiteindelijk?

Door die stappen naast elkaar te leggen, kunnen toezichthouders en opsporingsdiensten beter herkennen waar een normale afvalstroom mogelijk overgaat in illegale activiteiten.

Criminaliteit kan tussen legale activiteiten zitten

Dat maakt de bestrijding van afvalcriminaliteit ingewikkeld.

Een onderneming kan op papier normale werkzaamheden uitvoeren terwijl bepaalde afvalstromen of transacties mogelijk niet volgens de regels verlopen. Ook kunnen legale en illegale activiteiten volgens de inspectie met elkaar verweven raken.

Daarbij speelt geld een belangrijke rol. Correct verwerken van afval kost geld. Wie regels omzeilt of afval goedkoper illegaal weet weg te werken, kan daarmee financieel voordeel behalen.

De gevolgen kunnen ondertussen terechtkomen bij de samenleving en het milieu.

Niet alleen Nederlandse afvalstromen

De afvalmarkt stopt bovendien niet bij de Nederlandse grens.

Afvalstoffen worden internationaal vervoerd en verhandeld. Daardoor kunnen meerdere bedrijven en landen onderdeel zijn van dezelfde keten.

Dat maakt het belangrijk om niet uitsluitend naar één vrachtwagen, opslagplaats of afvalverwerker te kijken, maar naar de volledige route die een afvalstroom aflegt.

Het nieuwe model moet daarbij helpen door informatie van verschillende partijen en fases binnen de keten met elkaar te verbinden.

Strafrechtelijk onderzoek mogelijk

Bij ernstige vermoedens blijft het niet bij bestuursrechtelijk toezicht.

De ILT beschikt over een eigen Inlichtingen- en Opsporingsdienst die strafrechtelijk onderzoek kan uitvoeren naar onder meer georganiseerde milieucriminaliteit. Dergelijke onderzoeken vinden plaats onder gezag van het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie.

Met het nieuwe analysemodel willen de autoriteiten vooral eerder herkennen waar risico’s ontstaan.

Want juist wanneer illegale activiteiten tussen normale contracten, transporten en bedrijven verdwijnen, kan afvalcriminaliteit lange tijd buiten beeld blijven.