
Den – Haag. Nederland laat onderzoek doen naar de rol die belastingheffing en de Douane hebben gespeeld tijdens het koloniale en slavernijverleden. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar Suriname. Onderzoekers willen onder meer duidelijker krijgen hoe Nederland via zijn koloniën inkomsten, welvaart en vermogen heeft opgebouwd.
Het Koninklijk Nederlands Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) is gestart met het onderzoek in opdracht van het Belasting & Douane Museum in Rotterdam. De resultaten worden in 2028 verwacht en zullen worden verwerkt in zowel een publicatie als een tentoonstelling.
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is de manier waarop belastingheffing onderdeel werd van het Nederlandse koloniale bestuur. Volgens het KITLV werden na de Nederlandse verovering van overzeese gebieden belastingstelsels ingevoerd waarmee inkomsten voor de staatskas werden gegenereerd.
Nederland bouwde tegelijkertijd een bestuurlijk apparaat op. Daarbij werden al vroeg belastingambtenaren aangesteld in onder andere Suriname, Indonesië en het Caribisch gebied.
Het onderzoek gaat daarmee verder dan alleen de geschiedenis van slavernij zelf. Onderzoekers kijken ook naar de financiële en bestuurlijke systemen die het koloniale stelsel ondersteunden.
Een van de achterliggende onderzoeksvragen is welke rol de Belastingdienst en Douane hebben gespeeld bij de economische exploitatie van de Nederlandse koloniën.
Het KITLV stelt dat onderzoek naar deze geschiedenis meer inzicht moet geven in de wijze waarop Nederland via zijn overzeese gebieden welvaart en vermogen heeft opgebouwd. Voor Suriname kan het onderzoek daarmee nieuwe informatie opleveren over de financiële verhouding tussen de kolonie en Nederland.
Hoe groot de geldstromen vanuit Suriname precies waren en welke belastingen daarbij de belangrijkste rol speelden, blijkt nog niet uit de aankondiging. Dat zijn zaken die het lopende historische onderzoek verder moet blootleggen.
Het onderzoek staat onder leiding van prof. dr. Esther Captain van het KITLV. Ook onderzoekers Richard Beck, Philip Post en Lana Renfrum zijn betrokken, samen met Anne Marieke van Schaik van het Belasting & Douane Museum.
De resultaten worden in 2028 verwacht. Daarmee kan het onderzoek meer duidelijkheid geven over een relatief weinig belicht onderdeel van de koloniale geschiedenis: niet alleen wie het koloniale systeem bestuurde, maar ook hoe het financieel functioneerde en welke inkomsten Nederland uit gebieden zoals Suriname haalde.